{"id":65,"date":"2012-12-08T19:13:14","date_gmt":"2012-12-08T17:13:14","guid":{"rendered":"http:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/?p=65"},"modified":"2012-12-08T19:20:43","modified_gmt":"2012-12-08T17:20:43","slug":"publisistik-dusunc%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/?p=65","title":{"rendered":"PUBL\u0130S\u0130ST D\u00dc\u015e\u00dcNC\u018fL\u018fR"},"content":{"rendered":"<p>                   PUBL\u0130S\u0130ST D\u00dc\u015e\u00dcNC\u018fL\u018fR      <\/p>\n<p>              ALBAN AB\u0130D\u018fL\u018fR\u0130  KE\u00c7M\u0130\u015e\u0130M\u0130Z\u0130N YAD\u0130GARI<br \/>\n              V\u018f YAXUD \u00d6L\u00dc TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N B\u018fLALARI<\/p>\n<p>       7-ci  \u0259srd\u0259  torpaqlar\u0131m\u0131z  \u0259r\u0259b  i\u015f\u011fal\u0131na  m\u0259ruz  qalandan  sonra  islam  dini  \u0259razimizd\u0259 geni\u015f  \u015f\u0259kild\u0259  yay\u0131lma\u011fa  ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n  \u015fimal\u0131n\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n  da\u011fl\u0131q  \u0259razid\u0259  xristian Albaniyas\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdu. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda k\u00f6k salm\u0131\u015f Cavan\u015fir ad\u0131 da  el\u0259 alban  h\u00f6k\u00fcmdarlar\u0131ndan  birinin  ad\u0131  idi. Daimi  ya\u015fad\u0131qlar\u0131  yerl\u0259ri  bilinm\u0259y\u0259n  erm\u0259nil\u0259r hind-avropa  dil  qrupuna  m\u0259nsub, bir \u0259razid\u0259n  dig\u0259r  \u0259raziy\u0259  ke\u00e7m\u0259kl\u0259  k\u00f6\u00e7\u0259ri  h\u0259yat  s\u00fcrm\u00fc\u015f  xalqd\u0131r. H\u0259tta  onlar\u0131n  \u00f6z  aliml\u0259rinin  yazd\u0131qlar\u0131ndan  da  b\u0259lli  olur  ki, bu  xalq\u0131n q\u0259dimd\u0259n  n\u0259  d\u0259qiq  yeri, n\u0259  d\u0259  m\u0259kan\u0131  olub. Onlar  qara\u00e7\u0131lar\u0131n  h\u0259yat\u0131na  b\u0259nz\u0259r  bir  \u00f6m\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015flar  v\u0259  indi  d\u0259  ya\u015famaqdad\u0131rlar. G\u00fcn\u00fc  bu  g\u00fcn  d\u0259  erm\u0259nil\u0259r  Rusiyan\u0131n himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131  v\u0259  i\u015f\u011fal\u0131  n\u0259tic\u0259sind\u0259  z\u0259bt  etdikl\u0259ri  az\u0259ri  torpaqlar\u0131nda  da  \u00f6zl\u0259rini  do\u011fma hiss  etmirl\u0259r, \u00e7\u00fcnki  onlar\u0131n  tarixd\u0259n  n\u0259  d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, n\u0259  d\u0259  torpa\u011fa  ba\u011fl\u0131l\u0131q  sevgil\u0259ri  olub. Tarixd\u0259  Erm\u0259niyy\u0259  ad\u0131  il\u0259  tan\u0131m\u0131\u015f  d\u00f6vl\u0259td\u0259  erm\u0259nil\u0259r  ya\u015famay\u0131b. \u00c7\u00fcnki  onlar  he\u00e7  zaman oturaq  h\u0259yat  s\u00fcrm\u0259yibl\u0259r, bir  yerd\u0259n  ba\u015fqa  yer\u0259  azuq\u0259, pul-para  ard\u0131nca  k\u00f6\u00e7  etm\u0259kl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n  haqq\u0131  bil\u0259r  tarix\u00e7il\u0259rin\u0259  b\u0259lli  bir  \u00f6m\u00fcr  ya\u015fam\u0131\u015flar. B\u00fc  g\u00fcn  bizim  \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z  \u00fcst\u00fcnd\u0259  qurulmu\u015f  indiki  Erm\u0259nistan  bir  d\u00f6vl\u0259t  kimi  s\u00fcqut  ets\u0259, bu  xalq  uf dem\u0259d\u0259n  d\u00fcnyan\u0131n\u0131n  h\u0259r  yerin\u0259  k\u00f6\u00e7  edib  ged\u0259c\u0259k. Onlar  n\u0259  v\u0259t\u0259n, n\u0259  d\u0259  torpaq  hissi yand\u0131rmayacaq. \u00c7\u00fcnki  bu  hiss  onlar  da  he\u00e7  bir  zaman  olmay\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n  el\u0259  bir  \u00f6lk\u0259sin tapmazsan  ki, orda  erm\u0259nil\u0259r  ya\u015famas\u0131n  eyni  il\u0259  qara\u00e7\u0131larda  oldu\u011fu  kimi.<br \/>\n   \u0130slam  dini  \u00f6lk\u0259mizd\u0259  yay\u0131ld\u0131qdan  sonra  xalq\u0131n  \u0259ks\u0259r  hiss\u0259si  m\u00fcs\u0259lman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131  q\u0259bul  etdi. Tarixi  alban  abid\u0259l\u0259ri  v\u0259  m\u0259zarl\u0131qlar\u0131  yava\u015f-yava\u015f  islama  inanc\u0131n  ba\u011flam\u0131\u015f  xalq\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131na  yadla\u015fd\u0131. Amma  xristian  albanlarla  qan  qohumlu\u011fu  v\u0259  islam\u0131  inancla  ba\u011fl\u0131  s\u0259mavi  dinl\u0259rin  toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na  g\u00f6r\u0259  m\u00fcs\u0259lman  insanlar\u0131m\u0131z  n\u0259  bu  m\u0259b\u0259dl\u0259r\u0259, n\u0259  d\u0259  m\u0259zarl\u0131qlara  xain  g\u00f6zl\u0259  baxmad\u0131lar. Xristianl\u0131qda  qalan  alban  \u0259silli  insanlar  is\u0259  m\u0259b\u0259dl\u0259rd\u0259  ibad\u0259tl\u0259rini  davam  etdirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r  bu  yerl\u0259r\u0259  ayaq  basana  q\u0259d\u0259r\u2026 Biyab\u0131r\u00e7\u0131  v\u0259  f\u0259lak\u0259t  g\u0259tirmi\u015f  m\u0259lum  1813-c\u00fc  il \u00abG\u00fcl\u00fcstan\u00bb  v\u0259  1828-ci  il \u00abT\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay\u00bb  \u0130ran-Rusiya  s\u00fclh  m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n  sonra  ruslar  bu  iki\u00fczl\u00fc  erm\u0259nil\u0259rd\u0259n  i\u015f\u011fal  etdikl\u0259ri  Az\u0259rbaycan  torpaqlar\u0131nda  qala  kimi  istifad\u0259  etdil\u0259r. Tarixi  m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259  g\u00f6st\u0259rilir  ki, 200  n\u0259f\u0259r  erm\u0259ni  ail\u0259sini  ruslar  \u0130randan  g\u0259tirib  bu  \u0259razil\u0259rd\u0259  yerl\u0259\u015fdirdil\u0259r. Ruslar  t\u0259r\u0259find\u0259n  bu  \u0259razil\u0259r\u0259  k\u00f6\u00e7r\u00fclm\u00fc\u015f  erm\u0259nil\u0259r  azl\u0131qda  qalm\u0131\u015f  xristian  alban-az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n  kils\u0259l\u0259rind\u0259n  istifad\u0259  etm\u0259y\u0259  ba\u015flad\u0131lar. Y\u0259ni  xristian  albanlarla  bir  yerd\u0259  ibad\u0259t  etdil\u0259r. Xristian  alban  \u0259hali  il\u0259  s\u00f6zl\u0259ri  d\u00fcz  g\u0259lm\u0259y\u0259nd\u0259  is\u0259  bu  \u0259hali il\u0259 aralar\u0131nda toqqu\u015fmalar olurdu. K\u00f6hn\u0259d\u0259n  v\u0259rdi\u015f  etdikl\u0259ri  terror  \u00fcs\u00fcl\u00fc  il\u0259  onlar\u0131  \u00f6z  yolundan  g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Sonradan  is\u0259  bu  m\u0259b\u0259dl\u0259ri  d\u0259, xristian  \u0259halinin  \u00f6z\u00fcn\u00fc  d\u0259  v\u0259  bu  \u0259haliy\u0259  m\u0259xsus m\u0259zarl\u0131qlar\u0131  da  yava\u015f-yava\u015f  \u00f6z\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirdil\u0259r. Y\u0259ni  bir  xalq  m\u0259s\u0259lind\u0259  deyildiyi  kimi  \u00abyersiz  g\u0259ldi, yerli  qa\u00e7\u00bb  prinsipini  m\u0259qs\u0259dli  \u015f\u0259kild\u0259  h\u0259yata  ke\u00e7irm\u0259y\u0259  ba\u015flad\u0131lar. B\u0259lk\u0259  bu  xalq  m\u0259s\u0259li  d\u0259  v\u0259h\u015fi  erm\u0259nil\u0259r  bu  torpa\u011fa  ayaq  basandan  sonra  yaran\u0131b\u2026<br \/>\n           \u00dcr\u0259yinin  qap\u0131s\u0131n\u0131  qona\u011fa  a\u00e7\u0131q  qoyan  xalq\u0131m\u0131z  bu  fitn\u0259kar  d\u00fc\u015fm\u0259nin  i\u00e7  \u00fcz\u00fcn\u00fc  he\u00e7 zaman  d\u0259rind\u0259n  duya  bilm\u0259mi\u015fdir. T\u0259xmin\u0259n  1964-65 \u2013ci  ill\u0259r  idi. M\u0259n  do\u011fuldu\u011fum Ta\u011fay  k\u0259ndind\u0259  s\u0259kkizillik  m\u0259kt\u0259bd\u0259  oxuyurdum. D\u0259v\u0259\u00e7i-Siy\u0259z\u0259n  \u0259razisind\u0259  \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 erm\u0259nil\u0259r  ya\u015famay\u0131blar. Bak\u0131  bizim  b\u00f6lg\u0259y\u0259  yax\u0131n  oldu\u011fu  \u00fc\u00e7\u00fcn  tez-tez  paytaxtdan k\u0259ndimiz\u0259  \u00abvolqa\u00bb  ma\u015f\u0131nla  erm\u0259nil\u0259r  g\u0259l\u0259rdi. Deyirdil\u0259r  ki, onlar  q\u0259birsanl\u0131q  \u0259razisind\u0259  duza  qoymaq  \u00fc\u00e7\u00fcn  bir  yem\u0259li  bitki  var  onu  d\u0259rirl\u0259r. K\u0259ndd\u0259n  bir  az  k\u0259narda  d\u0259niz\u0259  sar\u0131  bizim  q\u0259birsanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z  yerl\u0259\u015firdi. Bu  q\u0259birsanl\u0131q  t\u0259z\u0259  q\u0259birsanl\u0131q  adlanr\u0131d\u0131. K\u00f6hn\u0259  q\u0259birsanl\u0131q  da  t\u0259z\u0259  q\u0259birsanl\u0131qa  yax\u0131n  idi. K\u00f6hn\u0259  q\u0259birsanl\u0131\u011f\u0131n  m\u0259zarlar\u0131n\u0131n  ba\u015f  da\u015flar\u0131  da\u011f\u0131l\u0131b  1918-ci  il  erm\u0259ni-rus  basq\u0131nlar\u0131  zaman\u0131  tamamil\u0259  m\u0259hv  olmu\u015fdu, t\u0259kc\u0259  2-3  m\u0259zar  da\u015f\u0131ndan  ba\u015fqa. Bu  m\u0259zar  da\u015flar\u0131n\u0131n  \u00fcst\u00fcnd\u0259  bizim  ba\u015fa  d\u00fc\u015fm\u0259diyimiz  dild\u0259  h\u0259rfl\u0259r  v\u0259   xa\u00e7  i\u015far\u0259si  var  idi. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr  islam  dininin  bu  \u0259razid\u0259  yay\u0131lmas\u0131ndan  sonra  \u0259ski  xa\u00e7  m\u0259zarl\u0131qdan  ayr\u0131  t\u0259z\u0259  m\u00fcs\u0259lman  q\u0259birsanl\u0131q  sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Biz  h\u0259mi\u015f\u0259  d\u0259niz  yolu  il\u0259  yay  aylar\u0131nda  X\u0259z\u0259r\u0259  ged\u0259nd\u0259  bu  m\u0259zarlar  da  sanki  biz\u0259  miskin-miskin  baxard\u0131lar. Sonralar  k\u0259nd\u0259  duza  qoymaq  \u00fc\u00e7\u00fcn  t\u0259r\u0259  y\u0131\u011fma\u011fa  g\u0259l\u0259n  erm\u0259nil\u0259r  bu  xa\u00e7  da\u015flar\u0131  da  \u00f6zl\u0259ri  il\u0259  t\u0259dqiq  etm\u0259k  bahan\u0259si  il\u0259  harasa  apard\u0131lar\u2026 O  yer  is\u0259  h\u0259l\u0259  d\u0259  k\u00f6hn\u0259 q\u0259birsanl\u0131q  ad\u0131yla  durur. G\u00fcn\u00fc  bug\u00fcn  d\u0259  o  yer  \u00f6z  m\u0259zhun  g\u00f6rn\u00fc\u015f\u00fc  il\u0259  adam\u0131 q\u00fcss\u0259l\u0259ndirir. O  zamanlar  Sovetl\u0259r  \u0130ttifaq\u0131n\u0131n  k\u0259s\u0259k\u0259s  vaxtlar\u0131  idi. Biz  o  vaxt\u0131n  u\u015faqlar\u0131  is\u0259  rus  tarixini  \u00f6z  tariximizd\u0259n  yax\u015f\u0131  bilirdik. \u00c7\u00fcnki  do\u011fma  v\u0259t\u0259nimizin  tarixi  biz m\u0259kt\u0259blil\u0259r\u0259  d\u0131rnaqaras\u0131  ke\u00e7ilirdi.<br \/>\n          Uzun  ill\u0259r  bundan  \u00f6nc\u0259  olmu\u015f  bir  hadis\u0259ni  d\u0259  d\u0259y\u0259rli  oxucular\u0131n  diqq\u0259tin\u0259 yetirm\u0259k  ist\u0259yir\u0259m. \u00c7\u00fcnki  bu  hadis\u0259nin  \u00f6z\u00fcm  d\u0259  i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131  olmu\u015fdum. 1975-ci  il  idi. M\u0259n Bak\u0131da  tiki\u015f  fabrikind\u0259  universitet\u0259  q\u0259bul  olmam\u0131\u015fdan  qabaq  tiki\u015f\u00e7i  i\u015fl\u0259yirdim. Ba\u015fdan-ba\u015fa  qad\u0131n  q\u00fcvv\u0259si  il\u0259  k\u00f6kl\u0259nmi\u015f  fabrikd\u0259  m\u00fcxt\u0259lif  mill\u0259tl\u0259rin  qad\u0131nlar\u0131  i\u015fl\u0259yirdi, o  c\u00fcml\u0259d\u0259n  erm\u0259nil\u0259r  d\u0259, 4-c\u00fc  sexd\u0259  tiki\u015f  ma\u015f\u0131nlar\u0131  s\u0131ra  il\u0259  d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Birinci  s\u0131rada  iki  qad\u0131n  tiki\u015f  ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131  idar\u0259  edirdi. He\u00e7  v\u0259chl\u0259  bir-biri  il\u0259  yola  getmirdil\u0259r.  Bu  qad\u0131nlar\u0131n  biri  G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259  qaraba\u011f\u0131n  xristian  az\u0259rbaycanl\u0131s\u0131( bunu  sonradan  \u00f6z\u00fc  elan  ed\u0259nd\u0259n  sonra bildim), dig\u0259ri  is\u0259  \u0259sli  erm\u0259ni  Raya  idi. Dem\u0259k  olar  ki, i\u015f  zaman\u0131  daimi  dava-dala\u015f ed\u0259rdil\u0259r.  Bir  g\u00fcn  d\u0259  aralar\u0131nda  d\u0259h\u015f\u0259tli  dava  qopdu. M\u0259n  bu  dava-dala\u015fa  d\u00f6zm\u0259yib  onlara  yax\u0131nla\u015fd\u0131m, xasiyy\u0259tc\u0259  mehriban  olan  G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259y\u0259  sual  verdim  niy\u0259  siz  bir-birinizl\u0259  yola  getmirsiz? Deyirl\u0259r  erm\u0259nil\u0259r  bir-biriyl\u0259  can  deyib  can  e\u015fidirl\u0259r, b\u0259s  aran\u0131zda  bu  n\u0259  ixtilafd\u0131r?! H\u0259ddind\u0259n  art\u0131q  \u0259s\u0259bl\u0259\u015fib  g\u00f6zl\u0259ri  h\u0259l\u0259q\u0259sind\u0259n  \u00e7\u0131xm\u0131\u015f  G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259  a\u011flaya-a\u011flaya  dedi: \u00abM\u0259n  erm\u0259ni  deyil\u0259m, m\u0259nim  yeddi  arxadan  d\u00f6n\u0259nim  Qaraba\u011fda  do\u011fulub, m\u0259n  qaraba\u011fl\u0131  xristian  az\u0259rbaycanl\u0131yam, erm\u0259nil\u0259r  bizim  kils\u0259l\u0259rimizi, \u0259lifbam\u0131z\u0131, tariximizi, musiqimizi, torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131, b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259  varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 o\u011furlay\u0131b. Onlar  bizi  he\u00e7  zaman  xo\u015flam\u0131rlar. H\u0259tta  q\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131  da  \u0259r\u0259  getm\u0259k  ad\u0131  il\u0259 al\u0131b  Erm\u0259nistana  apar\u0131rlar  v\u0259  be\u015f-alt\u0131  aydan  sonra  qaytar\u0131b  ba\u015f\u0131m\u0131za  vururlar  ki, b\u0259s  siz  t\u00fcrkl\u0259rin  art\u0131\u011f\u0131s\u0131z. Sizd\u0259n  biz\u0259  yar  olmaz. Biz  alban  \u0259silli  xristian  az\u0259rbaycanl\u0131y\u0131q. Ne\u00e7\u0259  y\u00fcz  ildi  erm\u0259ni  i\u015fa\u011f\u0131l\u0131n\u0131n  v\u0259  b\u00f6htan\u0131n  basq\u0131lar\u0131  alt\u0131nda  inl\u0259yirik. Allah  yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n  ya  erm\u0259nil\u0259ri, ya  da  bizi  yox  el\u0259sin\u2026Biziml\u0259  sizin  qan\u0131m\u0131z, k\u00f6k\u00fcm\u00fcz  birdir. Aram\u0131za  qan  d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyini  salan  da  bu  m\u0259kirli  erm\u0259nil\u0259rdir. \u0130ndi  biz  t\u0259k  qalm\u0131\u015f\u0131q, n\u0259  bizi  murdar  erm\u0259nil\u0259r, n\u0259  d\u0259  can\u0131-qan\u0131  bir  az\u0259rbaycanl\u0131lar  sevir. Bu  murdar, qara\u00e7\u0131  erm\u0259nil\u0259rin  ucbat\u0131ndan\u2026\u00bb A\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131  deyim  ki, m\u0259n  alban  \u0259silli  xristian  G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259nin  dilind\u0259n  bu  s\u00f6zl\u0259ri  e\u015fid\u0259nd\u0259  alban  tariximiz  bar\u0259d\u0259  he\u00e7  bir  m\u0259lumat\u0131m  yox  idi. Maraq  m\u0259ni g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, tez  g\u00f6zl\u0259rimin  qaba\u011f\u0131na  k\u0259ndimizin  k\u0259nar\u0131nda  olan  xristian  k\u00f6hn\u0259  q\u0259birsanl\u0131q v\u0259  D\u0259v\u0259\u00e7inin  ucqar  da\u011f  k\u0259ndi  Zeyv\u0259  il\u0259  \u00fczb\u0259\u00fcz  yerl\u0259\u015fmi\u015f  Kilvar  k\u0259ndi  g\u0259ldi. Bizim k\u0259ndin  d\u0259  k\u00f6hn\u0259  q\u0259birsanl\u0131\u011f\u0131ndan  ba\u015f  da\u015f\u0131lar\u0131  erm\u0259nil\u0259r  t\u0259dqiqat  ad\u0131  il\u0259  aparm\u0131\u015fd\u0131lar v\u0259  \u0259razimizd\u0259  yegan\u0259 xristian  k\u0259ndi  olan  Kilvar  \u0259halisin\u0259  camaat  erm\u0259ni  des\u0259  d\u0259 kilvarl\u0131lar  \u00f6zl\u0259rini  he\u00e7  zaman  erm\u0259ni  adland\u0131rm\u0131rd\u0131lar. Onlar  \u00f6z  aralar\u0131nda  bir-birin\u0259 udin  deyirdil\u0259r. Baxmayaraq  ki, xristian  idil\u0259r  adlar\u0131  da  bizim  adlara  b\u0259nz\u0259yirdi. H\u0259tta  o k\u0259ndd\u0259n  S\u0259riyy\u0259  ad\u0131nda  bir  r\u0259fiq\u0259m  var  idi. O  s\u00f6yl\u0259yirdi  ki, erm\u0259nil\u0259r  Bak\u0131dan  onlar\u0131n k\u0259ndin\u0259  tez-tez  qonaq  g\u0259lirdi. Kils\u0259l\u0259rind\u0259  olan  tarixi  s\u0259n\u0259dl\u0259ri  d\u0259  \u00f6zl\u0259ri  il\u0259  bah\u0259m g\u00f6t\u00fcr\u00fcb  aparm\u0131\u015fd\u0131lar. 1988-ci  il  hadis\u0259l\u0259ri  ba\u015flayan  zaman  h\u0259min  Kilvar  k\u0259ndinin camaat\u0131  da  Rusiyaya  k\u00f6\u00e7  etdil\u0259r.<br \/>\n          Ad\u0259t\u0259n  bizim  xalqda  n\u0259d\u0259ns\u0259  \u00f6z  tarixin\u0259, \u00f6z  tarixi  abid\u0259l\u0259rin\u0259  bir  bigan\u0259lik  var. \u00d6z\u00fc  d\u0259  bu  bigan\u0259lik  ziyal\u0131lar\u0131m\u0131zdan  tutmu\u015f  \u0259n  adi  insan\u0131m\u0131za  q\u0259d\u0259r  \u00f6z\u00fcn\u00fc  b\u00fcruz\u0259 verir. Bizim  \u0259sas\u0259n  d\u00f6vl\u0259timiz  evimizin  i\u00e7i, oradak\u0131  insanlar\u0131n  say\u0131, imkan  olduqca y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z  var, s\u0259rv\u0259t, d\u0259bd\u0259b\u0259li  ev  \u0259\u015fyalar\u0131, b\u0259rb\u0259z\u0259kli  zin\u0259t, yem\u0259k-i\u00e7m\u0259kdir.  H\u0259rd\u0259n m\u0259n\u0259  el\u0259  g\u0259lir  ki, biz  ya\u015famaq\u00e7\u0131n  yemirik, yem\u0259k\u00e7in  ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu  g\u00fcnb\u0259g\u00fcn  tele kanalallarda  ba\u015f  al\u0131b  ged\u0259n  yem\u0259k-i\u00e7m\u0259k  \u015foular\u0131nda  da  \u00f6z\u00fcn\u00fc  b\u00fcruz\u0259  verm\u0259kd\u0259dir.  He\u00e7  biz  torpaqlar\u0131n\u0131n  iyirmi  faizi  i\u015f\u011fal  alt\u0131nda  olan  \u00f6lk\u0259nin  v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na  ox\u015fam\u0131r\u0131q. Eh, dey\u0259s\u0259n  biz\u0259  he\u00e7  torpaq  da  laz\u0131m  deyil. Xalq  \u015fairl\u0259rimizd\u0259n  biri  \u015feirl\u0259rinin  birind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r  ki, hara  s\u0259nin  \u00fc\u00e7\u00fcn  yax\u015f\u0131d\u0131rsa  ora  v\u0259t\u0259ndir. G\u00f6r\u00fcrs\u00fcz  d\u0259  biz  \u015fairl\u0259r  nec\u0259 beyn\u0259lmil\u0259l fikirli  insanlar\u0131q. Bura  olmas\u0131n, ora  olsun. T\u0259ki  qarn\u0131m\u0131z  tox, cibimiz  dolu olsun. Ordan  qovarlar  bura  ged\u0259rik, burdan  qovarlar  ora  ged\u0259rik.<br \/>\n    H\u0259l\u0259  u\u015faq  vaxtlar\u0131mdan  uca  da\u011flar  ba\u015f\u0131ndan  k\u0259ndimiz\u0259  boylanan  \u00c7\u0131raqqala  u\u00e7ulub da\u011f\u0131lma\u011fa  do\u011fru  getm\u0259kdir. Amma  bu  tarixi  qalan\u0131n  d\u00fcz  qula\u011f\u0131n\u0131n  dibind\u0259  d\u0259bd\u0259b\u0259li bina  tikilib. Bir  az  o  yanda  is\u0259  m\u00fcalic\u0259xana  faliyy\u0259t  g\u00f6st\u0259rir. Burda  kef  m\u0259clisl\u0259ri qurulur, \u0259mlikl\u0259r  k\u0259silir, uzaq  tariximizin  yadigar\u0131  olan  \u00c7\u0131raqqala  is\u0259  m\u0259hzun, m\u0259lul da\u015f-da\u015f  \u0259l\u0259n\u0259-\u0259l\u0259n\u0259  bizim  bigan\u0259liyimizin  \u00f6n\u00fcnd\u0259  h\u00f6nk\u00fcr-h\u00f6nk\u00fcr  g\u00f6z  ya\u015f\u0131  t\u00f6k\u00fcr. Tarix araxas\u0131nda  g\u00f6ru  \u00e7atlam\u0131\u015f  \u015fahlar\u0131na  ag\u0131  dey\u0259-dey\u0259&#8230; Bu  g\u00fcn  i\u015f\u011fal  alt\u0131ndak\u0131lar\u0131  demir\u0259m, onlar\u0131n  taleyi  ham\u0131m\u0131za  b\u0259llidir, i\u015f\u011fal  alt\u0131nda  olmayan  ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259  qala  v\u0259  m\u0259b\u0259dl\u0259rimiz bu  a\u011fr\u0131l\u0131  taleyi  ya\u015fama\u011fa  m\u0259hkumdur. Biz  is\u0259  \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259  says\u0131z-hesabs\u0131z  imar\u0259tl\u0259r yap\u0131r\u0131q, k\u00f6hn\u0259  qalalara  ox\u015far  yeni  da\u015flarla  qalalar  tikirik, amma  ke\u00e7mi\u015fimizin  \u0259b\u0259di s\u00fckutuna  qap\u0131lm\u0131\u015f  tarixi  abid\u0259l\u0259rimiz  bizim  bigan\u0259liyimizl\u0259  bar\u0131\u015f\u0131b  \u00f6z  ac\u0131  taleyini ya\u015fama\u011fa  m\u0259hkum  olub. Bu  m\u0259hkumlu\u011fun  ac\u0131s\u0131n\u0131  is\u0259  biz  \u00f6z\u00fcm\u00fcz  h\u0259m  d\u00fcn\u0259n, h\u0259m  bu g\u00fcn, h\u0259m  d\u0259  sabah  \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yik.<br \/>\n      Universitetd\u0259  oxuyark\u0259n  kiray\u0259d\u0259  qalan  t\u0259l\u0259b\u0259  q\u0131zlar\u0131n  oldu\u011fu  ev\u0259  qonaq  getmi\u015fdim. Evin  sahib\u0259l\u0259ri  iki  y\u0259hudi  \u0259silli  ya\u015flar\u0131  s\u0259ks\u0259ni  haxlam\u0131\u015f  bac\u0131lar  idi.  Bu  bac\u0131lar  Bak\u0131n\u0131n  q\u0259dim  binalar\u0131n\u0131n  birind\u0259  ikinci  qatda  ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Yeddi, s\u0259kkiz  otaqdan  ibar\u0259t  bu  m\u0259nzild\u0259  d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259n  tavana  q\u0259d\u0259r  qalaq-qalaq  kitablar  y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Kitablar\u0131n  \u00e7oxu  da  tarixl\u0259  ba\u011fl\u0131  idi. V\u0259  bu  kitabxanada  bizim  alban  tariximizl\u0259  ba\u011fl\u0131 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259  kitablar  dil  a\u00e7\u0131b  ke\u00e7mi\u015fimizi  haraylay\u0131rd\u0131. Erm\u0259ni, y\u0259hudu  evl\u0259rind\u0259  tarixi kitablar  qalaqlananda  bizim  evl\u0259rd\u0259  is\u0259  \u00e7ex  b\u00fclurlar\u0131, xarici  mebell\u0259r  adama  g\u0259l-g\u0259l deyirdi. Bu  g\u00fcn  bizim  \u0259limiz\u0259  pul  d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259  bahal\u0131  \u0259\u015fya  al\u0131r\u0131q  kitab  yox, halbuki  kitab bu  bahal\u0131  \u0259\u015fyalardan  ne\u00e7\u0259  d\u0259f\u0259  ucuzdur. D\u00fcnyadan  k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259rimizin  q\u0259birl\u0259rini  f\u00fcrs\u0259t  d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259  bahal\u0131  m\u0259rm\u0259rl\u0259rl\u0259  b\u0259z\u0259yirik, amma  bir  manat\u0131m\u0131z\u0131  bel\u0259  tarixi  abid\u0259l\u0259rimizin  b\u0259rpas\u0131na  qoymuruq. Ax\u0131  bayaq  qeyd  etdim  ki, bizim  v\u0259t\u0259nimiz  evimizin  i\u00e7idir.  Evimizd\u0259n  k\u0259nar  biz\u0259  yadd\u0131r, zibill\u0259y\u0259  d\u0259  bil\u0259rik, a\u011faclar\u0131n\u0131  k\u0259s\u0259  d\u0259  bil\u0259rik, t\u0259bi\u0259tini \u00e7irkl\u0259ndir\u0259  d\u0259  bil\u0259rik. Ax\u0131  biz\u0259  n\u0259?!&#8230;<br \/>\n   2007-ci  ild\u0259  \u0259lim\u0259  \u0259sli  \u015fotland  amerka  yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131   S\u0259myuel  A.  Uimzin  \u00abErm\u0259nistan terror\u00e7u  \u00abxristian\u00bb  \u00f6lk\u0259nin  gizlil\u0259ri\u00bb  kitab\u0131  ke\u00e7mi\u015fdi. Daha  do\u011frusu  bu  kitab\u0131  m\u0259n\u0259 Az\u0259rbaycan  Dill\u0259r  Universitetinin  m\u00fc\u0259llimi  M\u0259h\u0259mm\u0259d  m\u00fc\u0259llim  bir  t\u0259dbird\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131. B\u0259ri  ba\u015fdan  M\u0259h\u0259mm\u0259d  m\u00fc\u0259llim\u0259  bu  q\u0259nirsiz  b\u0259x\u015fi\u015f\u0259  g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131  bildirir\u0259m. V\u0259  bu  kitab\u0131  ingilisc\u0259d\u0259n  bizim  dilimiz\u0259  \u00e7evir\u0259n  h\u0259min  ali t\u0259hsil  oca\u011f\u0131n\u0131n  m\u00fc\u0259llimi  Zeydulla  m\u00fc\u0259llim  A\u011fayev\u0259  \u00f6z  minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131  bildirir\u0259m. A\u011fr\u0131l\u0131  tariximizl\u0259  ba\u011fl\u0131  d\u0259y\u0259ri  he\u00e7  n\u0259yl\u0259  \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259y\u0259n  bel\u0259  qiym\u0259tli  kitab\u0131  bizim dilimiz\u0259  t\u0259rc\u00fcm\u0259  etdiyi  \u00fc\u00e7\u00fcn\u2026 Allah  bel\u0259  ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131  h\u0259mi\u015f\u0259  \u00f6z  n\u0259z\u0259r-diqq\u0259tind\u0259  saxlas\u0131n  v\u0259   hifz  etsin. 344 s\u0259hif\u0259lik  kitab\u0131  m\u0259n nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r  bir  n\u0259f\u0259s\u0259, dinc\u0259lm\u0259d\u0259n oxudum. Kitab\u0131n  s\u0259hif\u0259l\u0259rini  h\u0259y\u0259cans\u0131z  oxumq  m\u00fcmk\u00fcn  deyil. Kitab  m\u0259ni  o  q\u0259d\u0259r h\u0259y\u0259canland\u0131rd\u0131  ki, m\u0259n  kitab\u0131n  t\u0259siri  il\u0259  bu  insanp\u0259rv\u0259r  m\u00fc\u0259llifin  \u015f\u0259r\u0259fin\u0259  \u00abErm\u0259ni fitvas\u0131n\u0131  d\u00fcnyaya  fa\u015f  eyl\u0259mis\u0259n\u00bb  \u015ferini  yazd\u0131m. Kitab  ba\u015fdan-ba\u015fa  erm\u0259ni  adl\u0131  mill\u0259t\u0259 m\u00fchakim\u0259  \u00fcsulunda  qurulub. Erm\u0259nil\u0259ri  qara\u00e7\u0131  bir  q\u00f6vm  oldu\u011fu, onlar\u0131n  n\u0259  \u0259lifbas\u0131, n\u0259  tarixi  torpaqlar\u0131n\u0131n  olmamas\u0131ndan  b\u0259hs  edir. Hal-haz\u0131rda  i\u015fl\u0259tdikl\u0259ri  \u0259lifban\u0131n  alban \u0259lifbas\u0131n\u0131n  d\u0259yidirilmi\u015f  formas\u0131  oldu\u011fundan  dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. H\u0259tta  xristian  inanclar\u0131n\u0131n  da olmad\u0131\u011f\u0131  bu  dini  zahird\u0259  i\u015fl\u0259tdikl\u0259ri  v\u0259  \u0259slind\u0259  \u00abvahan\u00bb  adl\u0131  bir  inanca  qulluq  etdikl\u0259ri, ruslar\u0131n  vasit\u0259si  il\u0259  qafqaza  ayaq  qoyduqlar\u0131  g\u00fcnd\u0259n  bu  \u0259z\u0259m\u0259tli, qeyr\u0259tli  diyar\u0131  qan  \u00e7ana\u011f\u0131na  d\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri  haqda  b\u0259hs  edilir. Az\u0259rbaycan\u0131n  \u015fimal  hiss\u0259sind\u0259  alban  \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  v\u0259  bu  \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n  suqutundan  sonra  qalan  xa\u00e7  abid\u0259  v\u0259  m\u0259zarstanlar\u0131n  erm\u0259nil\u0259r  t\u0259r\u0259find\u0259n  m\u0259nims\u0259nilm\u0259si, T\u00fcrkl\u0259ri-osmanl\u0131lar\u0131  \u015f\u0259rl\u0259m\u0259si, yalan\u00e7\u0131  aprel q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131  d\u00fcnyan\u0131n  beyin\u0259  yeritm\u0259k  v\u0259  T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n  \u00f6m\u00fcrl\u00fck  yal  dil\u0259m\u0259k  ist\u0259kl\u0259ri, xristianl\u0131q  p\u0259rd\u0259si  alt\u0131nda  xa\u00e7  inanc\u0131nda  olan  \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n  pul  dil\u0259n\u0259-dil\u0259n\u0259  ya\u015fayan  erm\u0259nil\u0259rin  iyr\u0259nc  sif\u0259tl\u0259ri  bu  kitabda  if\u015fa  olunur. Kitabda  erm\u0259nil\u0259r  t\u0259nb\u0259l, a\u011f\u0131r  i\u015fl\u0259rd\u0259n  qa\u00e7an,  onun-bunun  hesab\u0131na  ya\u015fayan  bir  mill\u0259t kimi  k\u0259skin  t\u0259nqid  at\u0259\u015fin\u0259 tutulur. V\u0259  onlar\u0131  d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n  xristian  d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri  d\u0259  bu  \u015f\u0259r  yoldan  \u0259l  \u00e7\u0259km\u0259y\u0259, haqq\u0131n, \u0259dal\u0259tin  t\u0259r\u0259find\u0259  olma\u011fa  \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Kitab  Amerkada  \u00e7ap  olunandan  bir  ay  sonra  m\u00fc\u0259llif  m\u00fc\u0259mal\u0131  \u015f\u0259kild\u0259  v\u0259fat  etmi\u015fdir. M\u0259n  imkanl\u0131  \u015f\u0259xsl\u0259rimizin  yerin\u0259  olsayd\u0131m  bu  kitab\u0131  cahan\u0131n  m\u0259\u015fhur  dill\u0259rind\u0259  milyonlarla  tirajla  buraxard\u0131m  v\u0259  d\u00fcnyan\u0131n  h\u0259r  yerin\u0259  yayard\u0131m. Heyif  ki, Allah  m\u0259n\u0259  bel\u0259  bir  imkan\u0131  n\u0259sib  etm\u0259yib. Amma  onu  deyim  bu  kitab  erm\u0259nil\u0259rin  xeyrin\u0259  yaz\u0131lsayd\u0131, onlar  m\u0259nim  dediyim  kimi  d\u0259  ed\u0259rdil\u0259r. Biz  h\u0259mi\u015f\u0259  fil  qula\u011f\u0131nda  yatma\u011f\u0131  xo\u015flayan  bir  xalq\u0131q.  Rus  tarix\u00e7isi  Lev  Qumilevin  s\u00f6z\u00fc olmas\u0131n  lap  qocal\u0131b  tarix  s\u0259hn\u0259sind\u0259n  \u00e7\u0131xma\u011fa  haz\u0131rla\u015fan  xalqlara  b\u0259nz\u0259yirik\u2026<br \/>\n   Ona  g\u00f6r\u0259  m\u00fcst\u0259qilliyimizin  varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  tarixini  subut  ed\u0259n  hmnimizin  gah  s\u00f6zl\u0259ri, gah musiqisi  bizl\u0259r\u0259  uzun  g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. H\u0259tta  s\u0259sl\u0259n\u0259nd\u0259  doda\u011f\u0131m\u0131z\u0131  bel\u0259  t\u0259rp\u0259tm\u0259yi  b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259  r\u0259va  bulmuruq. M\u0259\u015fhur  \u00abSar\u0131  g\u0259lin\u00bb  xalq  mahn\u0131s\u0131n\u0131  erm\u0259nil\u0259r  \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirib. V\u0259  bizl\u0259rd\u0259n  b\u0259zil\u0259rimiz  d\u0259  el\u0259  guman  edirik  ki, el\u0259  bu  mahn\u0131  erm\u0259nil\u0259rin  boyuna  bi\u00e7ilib.  Sizl\u0259r\u0259  v\u0259  bizl\u0259r\u0259  sual  edir\u0259m  sar\u0131\u015f\u0131n, ya\u015f\u0131l  g\u00f6z,  g\u00f6y  g\u00f6z erm\u0259niy\u0259  n\u0259  vaxt  v\u0259  harada  rast  g\u0259lmisiz? G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f  bax\u0131mdan  erm\u0259nil\u0259r  qara\u015f\u0131n,  qara  v\u0259  ya  q\u0259hv\u0259yi  g\u00f6zlu  olurlar. Sar\u0131  sa\u00e7, a\u011f  b\u0259niz, ya\u015f\u0131l  v\u0259  g\u00f6y  g\u00f6zl\u0259r  \u0259sl\u0259n  qafqazl\u0131lara m\u0259xsusdur.  Qan\u0131m\u0131z\u0131n  \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259  qar\u0131\u015fmas\u0131na  baxmayaraq  h\u0259m  bizim \u2013 y\u0259ni az\u0259rbaycan\u0131n  ba\u015fqa  b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n  olanlar\u0131n  aras\u0131nda, h\u0259m  d\u0259  m\u00fcs\u0259lman  qaraba\u011fl\u0131lar\u0131n aras\u0131nda  ist\u0259nil\u0259n  q\u0259d\u0259r  sar\u0131\u015f\u0131n,  g\u00f6y  v\u0259  ya\u015f\u0131l  g\u00f6zl\u00fc  adamlara  rast  g\u0259lm\u0259k  olur. H\u0259m\u00e7inin  qafqazda  t\u00fcrk  \u0259silli  tayfalar  lap  q\u0259dimd\u0259n  olub. Ya\u015fl\u0131  bir  qaqouzun  dilind\u0259n e\u015fitmi\u015f\u0259m  ki, onlar  \u00e7ox-\u00e7ox  \u0259vv\u0259ll\u0259r  qafqazda  ya\u015fay\u0131blar. \u0130slam  dininin  Qafqazda yay\u0131lmas\u0131yla  \u0259laq\u0259dar  olaraq  onlar  xristian  dinind\u0259  olduqlar\u0131  \u00fc\u00e7\u00fcn  bu  \u00f6lk\u0259ni  t\u0259rk  edib  Moldova  \u0259razisin\u0259  getmi\u015fdil\u0259r. \u0130ndi  d\u0259  qaqouzlar  dil  v\u0259  qan  qohumlu\u011fu  il\u0259  \u0259laq\u0259dar  bizi  \u00f6zl\u0259rin\u0259  \u00e7ox  yax\u0131n  hesab  edirl\u0259r.<br \/>\n  Nax\u00e7\u0131vandan  \u00fcz\u00fcb\u0259ri  islamdan  qabaqk\u0131  tariximizi  biz\u0259  bir\u0259r-bir\u0259r  p\u0131\u00e7\u0131ldayan  alban abid\u0259l\u0259rmiz,  q\u0259birsanl\u0131qlarda  parampar\u00e7a  ke\u00e7mi\u015fimizin,  o\u011furlanm\u0131\u015f  xa\u00e7  ba\u015fda\u015f\u0131lar\u0131m\u0131z yaralanm\u0131\u015f  susqun  v\u0259  bax\u0131ms\u0131z  g\u00f6rk\u0259ml\u0259ri  il\u0259  bizl\u0259ri  haraylay\u0131r. Deyir,  ey  din  ayr\u0131 soyda\u015flar\u0131m,  qanda\u015flar\u0131m  g\u0259lin  ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131  tumarlay\u0131n, \u00fcst\u00fcm\u00fczd\u0259n  min  ill\u0259r  \u0259s\u0259n  x\u0259zan yell\u0259rinin  nal\u0259sini  dinl\u0259yin, ah\u0131m\u0131z\u0131  duyub,  bar\u0131  bir  d\u0259m  bizim  t\u0259ki  inl\u0259yin. Ax\u0131  biz sizin  ke\u00e7mi\u015finizin  yadigarlar\u0131y\u0131q.  Ax\u0131  mill\u0259tin  kimliyi  onun  ba\u015f\u0131  b\u0259lal\u0131  tarixind\u0259n  o  tarixin  torpaqda  qoydu\u011fu  izl\u0259rd\u0259n  ke\u00e7ir. Bu  izl\u0259r  torpaq  altda  v\u0259  \u00fcst\u0259  qalan  xaraba  \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r,  qalalar,  uzaq  ke\u00e7mi\u015fimizin  k\u00fcp  q\u0259birl\u0259ri,  z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fcy\u00fcn,  xristianl\u0131\u011f\u0131n abid\u0259l\u0259ridir.  Ax\u0131  bizim  ulular\u0131m\u0131z  yeddinci  \u0259srd\u0259n  yox,  \u00e7ox-\u00e7ox  \u00f6nc\u0259l\u0259rd\u0259n  bu  torpaqlar\u0131n  sakinl\u0259ridir.  Ax\u0131  he\u00e7  bir  mill\u0259tin  tarixi  onun  dini  il\u0259  \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr.  Ax\u0131  biz, bu m\u0259ml\u0259k\u0259tin  sakinl\u0259ri  d\u00fcnya  xalqlar\u0131nda  oldu\u011fu  kimi  ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259  inanclardan  ke\u00e7ib  bu  g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259  g\u0259lib  \u00e7\u0131xm\u0131\u015f\u0131q.  Kimi  xristian, kimi  z\u0259rd\u00fc\u015ft, kimi  m\u00fcs\u0259lman  kimi  v\u0259  s. \u00d6z  tarixini  g\u00f6zb\u0259b\u0259yi  kimi  qoruyanlar  tarix  s\u0259hn\u0259sind\u0259  at  oynad\u0131blar. Allah  bu  hissi  bizd\u0259  g\u00fccl\u00fc  etsin. Milli  m\u0259clisd\u0259  b\u0259zi  mill\u0259t  v\u0259kill\u0259ri  kimi  dem\u0259y\u0259k  ki, Nax\u00e7\u0131vanda  h\u0259r  da\u015f\u0131n  alt\u0131ndan  bir  xa\u00e7  \u00e7\u0131x\u0131r.  \u018fzizl\u0259rim, o  xa\u00e7lar  bizim  \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259  m\u0259xsusdur. D\u00fcn\u0259nini danan  xalq\u0131n  sabah\u0131  da  olmaz. Bunu  biz  ham\u0131m\u0131z  bir  n\u0259f\u0259r  kimi  anlasaq, bununla  biz  xa\u00e7p\u0259r\u0259stliyi  yox,  tariximizi  hifz  etmi\u015f  oluruq. Tarix  is\u0259  onu qoruyanlardan  v\u0259  hifz  ed\u0259nl\u0259rd\u0259n  ba\u015flay\u0131r. \u00c7\u00fcnki  tarixi  qoruyanlar  ke\u00e7mi\u015fin  sirli  sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n  sehirli  a\u00e7ar\u0131n\u0131  \u00f6z a\u011f\u0131l\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, biliyi, ziyal\u0131l\u0131\u011f\u0131, milli  q\u00fcruru, qeyr\u0259ti  il\u0259  d\u0259rin  qatlardan  aray\u0131b  axtar\u0131r  tap\u0131r  v\u0259  q\u0131f\u0131l\u0131n\u0131  a\u00e7\u0131r. Ulular\u0131n\u0131n  ke\u00e7diyi  h\u0259yat  yolunu  ara\u015fd\u0131rmaq  \u00fc\u00e7\u00fcn.  Biz  bug\u00fcn  kimliyimizi  aramaq  \u00fc\u00e7\u00fcn  g\u00f6y  t\u00fcrkl\u0259rin  ya\u015fad\u0131\u011f\u0131  vaxtlara, Orxan-Yenisey abid\u0259l\u0259rin\u0259  gedib  \u00e7\u0131x\u0131r\u0131q, amma  bir  ne\u00e7\u0259  y\u00fcz  il  qabaq  tarix\u0259  \u00f6z  d\u0259sti  x\u0259ttini  yazm\u0131\u015f  alban  tariximizi  \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirmi\u015f  erm\u0259ni  vandalizimi  qar\u015f\u0131s\u0131nda  s\u00fckutla  ba\u015f  \u0259ymi\u015fik. V\u0259  bu  s\u00fckut  \u00f6z  tariximiz\u0259  b\u0259sl\u0259diyimiz  \u00f6geyliyin  ucbat\u0131ndand\u0131r  ki, bug\u00fcn  d\u00fc\u015fm\u0259n  h\u0259r  c\u0259h\u0259td\u0259n  \u00fcst\u00fcm\u00fcz\u0259  h\u00fccuma  ke\u00e7ib. H\u0259m  tarixi  varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, h\u0259m  musiqimizi, h\u0259m r\u0259qsl\u0259rimizi, h\u0259m  torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131  i\u015f\u011fal  etm\u0259kl\u0259  m\u0259\u015f\u011fuldur. G\u00f6y  t\u00fcrkl\u0259rl\u0259  ba\u011fl\u0131  tariximiz  v\u0259  Orxan-Yenisey  abid\u0259l\u0259ri  bizimdir, amma  alban tarixini  unutmamaq  \u015f\u0259rti  il\u0259\u2026\u018fsli bizd\u0259n  olmayan  bir  yaz\u0131\u00e7\u0131  okean\u0131n  o  tay\u0131ndan  d\u00fc\u015fm\u0259nin  i\u00e7  \u00fcz\u00fcn\u00fc  a\u00e7\u0131b  al\u0259m\u0259  b\u0259yan edib. B\u00fct\u00fcn  d\u00fcnyan\u0131n  ba\u015f  bil\u0259nl\u0259rini  d\u0259  qan  i\u00e7\u0259n  terror\u00e7ulara  qar\u015f\u0131  ay\u0131q-say\u0131q  olma\u011fa  \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Biz  is\u0259  \u00ab\u018fsli  v\u0259  K\u0259r\u0259m\u00bb  dastan\u0131nda  boy  g\u00f6st\u0259r\u0259n  \u018fslini  erm\u0259ni  adland\u0131r\u0131r\u0131q. Bu  iki  dind\u0259  olan  bir  tayfan\u0131n  m\u0259h\u0259bb\u0259t  faci\u0259si  idi. \u018fsli  il\u0259  K\u0259r\u0259m  is\u0259  sonradan  bir mill\u0259tin  ba\u015f\u0131na  g\u0259tirilmi\u015f  soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n  ilk  qurbanlar\u0131  idi. Biz  xristian  albanla  m\u00fcs\u0259lman  alban\u0131n  faci\u0259vi  m\u0259h\u0259bb\u0259t  dastan\u0131nda  \u018fslini  erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259  erm\u0259nil\u0259ri  burda  q\u0259diml\u0259\u015fdiririk.  Amma  dini  dinimizd\u0259n, dili  dilimizd\u0259n  olmayan  \u015fotland  \u0259silli  yaz\u0131\u00e7\u0131  is\u0259  Amerkada  haray  qopar\u0131b  erm\u0259nil\u0259rin  Qafqaza  iki  \u0259sr  qabaq  g\u0259ldikl\u0259rind\u0259n  b\u0259hs  edir.  Biz  \u00f6z\u00fcm\u00fcz  d\u0259  bilm\u0259d\u0259n  v\u0259  ya  bil\u0259r\u0259kd\u0259n  \u00e7ox  vaxt  erm\u0259ni  d\u0259yirman\u0131na  su  t\u00f6km\u00fc\u015f\u00fck.  Bizim  bu  ba\u015f\u0131b\u0259lal\u0131  qonaqp\u0259rv\u0259rliyimiz, \u00fcr\u0259yimizin  yum\u015faql\u0131\u011f\u0131  sin\u0259miz\u0259  da\u011flar,  d\u00fcy\u00fcnl\u0259r  \u00e7\u0259kib.<br \/>\nBu  da\u011f-d\u00fcy\u00fcnl\u0259rin  a\u011fr\u0131s\u0131  d\u00fcn\u0259n  baba-n\u0259n\u0259l\u0259rimizd\u0259n, bu  g\u00fcn  bizd\u0259n, sabah  is\u0259  h\u0259l\u0259 h\u0259yat\u0131n  a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131  tam  d\u0259rk  etm\u0259mi\u015f  \u00f6vladlar\u0131m\u0131z\u0131n  \u00fcr\u0259yind\u0259n  ke\u00e7\u0259c\u0259k. Bu  da\u011f-d\u00fcy\u00fcnl\u0259rin  k\u00f6k\u00fcn\u00fc  k\u0259sm\u0259k  \u00fc\u00e7\u00fcn  g\u00f6z  ya\u015flar\u0131n\u0131, ah-ufu  y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b  t\u0259p\u0259d\u0259n  d\u0131rna\u011fa  q\u0259d\u0259r  d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259  nifr\u0259t  hissi  il\u0259  \u00e7a\u011flamal\u0131y\u0131q. Namusumuz  olan  halalca  ana  torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131  qorumaq  namin\u0259! \u00c7\u00fcnki  ana  torpaq  dey\u0259nd\u0259  h\u0259m  V\u0259t\u0259n, h\u0259m  tarix, h\u0259m  d\u0259  b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259  d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz  yada  d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n  h\u0259r  yerind\u0259  ya\u015famaq  olar, ancaq  h\u0259r yer\u0259  V\u0259t\u0259n  dem\u0259k  olmaz. V\u0259t\u0259n  sevgisi  he\u00e7  bir  sevgi  il\u0259  \u0259v\u0259z  olunmur.  Bu  \u0259v\u0259zsiz  sevgi  qan  ydda\u015f\u0131m\u0131zla  ruhumuza  hopub.  Qan  yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n  dolaylar\u0131nda  ata-babalar\u0131m\u0131z\u0131n  at  oynad\u0131b  q\u0131l\u0131c  \u00e7ald\u0131qlar\u0131  zamanlar  hayq\u0131r\u0131r.  Bu  hayq\u0131rt\u0131lar\u0131n  i\u015fart\u0131lar\u0131 ba\u011fr\u0131m\u0131zda  \u015fim\u015f\u0259kl\u0259r  t\u0259k  oyna\u015f\u0131r.  Ki\u015fili-qad\u0131nl\u0131  ham\u0131m\u0131z\u0131  d\u00f6yu\u015f  meydan\u0131na  s\u0259sl\u0259yir. Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n  sa\u011fl\u0131\u011f\u0131  namin\u0259! Bu  sa\u011fl\u0131q  h\u0259r  birimizin  d\u0259yan\u0259tind\u0259n, m\u0259tan\u0259tind\u0259n, l\u0259yaq\u0259tind\u0259n  ke\u00e7ir. D\u00fc\u015fm\u0259n  m\u0259nfur  oldu\u011fu  q\u0259d\u0259r  d\u0259  \u00e7ox  qorxuludur.<br \/>\nAlban  tarixini, alban  m\u0259d\u0259niyy\u0259tini  biz\u0259  yad  sayanlar  qoy  Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n z\u0259hmetke\u015f,  \u0259zabke\u015f  v\u0259  \u015f\u0259hid  alimi  akademik  Ziya  B\u00fcnyadovun  alban  tarixi  il\u0259  ba\u011fl\u0131  t\u0259rc\u00fcm\u0259  etdiyi  Musa  Kalankatuklunun  \u00abAlbaniya tarixi\u00bb  v\u0259  Mxutar  Qo\u015fun  \u00abAlban s\u0259lnam\u0259si\u00bbni  oxusunlar.  Biz  bu  kitablar\u0131  oxumaqla  xristian  olmuruq  sad\u0259c\u0259  \u0259srl\u0259r  arxas\u0131ndan  haray  salm\u0131\u015f  \u00f6z  kimliyimizin  faciy\u0259vi  dastan\u0131yla  tan\u0131\u015f  oluruq\u2026M\u0259n demir\u0259m  ki, alban  tarixin\u0259  bizim  aliml\u0259rimiz  m\u00fcraci\u0259t  etmib  F\u0259rid\u0259  xan\u0131m  M\u0259mm\u0259dovan\u0131n  v\u0259  bir  \u00e7oxlar\u0131n\u0131n  bu  sah\u0259d\u0259  xidm\u0259tl\u0259ri  dan\u0131lmazd\u0131r. Amma  bu  g\u00fcn  biz  ham\u0131l\u0131qla  \u0259limizd\u0259n  o\u011furlanm\u0131\u015f  tariximizi  \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259  qaytarmaq\u00e7\u0131n  m\u00fcbariz\u0259  aparmal\u0131y\u0131q.  \u0130nternetd\u0259  a\u00e7\u0131lacaq  alban  tariximizl\u0259  ba\u011fl\u0131  saitl\u0259rimizd\u0259n  tutmu\u015f, k\u0259nd-k\u0259nd,  \u015f\u0259h\u0259r-\u015f\u0259h\u0259r  adlar\u0131\u0131n\u0131  toz  basm\u0131\u015f,  u\u00e7ulub  m\u0259hv  olmaq  t\u0259hl\u00fck\u0259si  il\u0259  \u00fczl\u0259\u015fmi\u015f  alban  abid\u0259l\u0259rimizin  b\u0259rpas\u0131  v\u0259  m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131za  qaytar\u0131lmas\u0131  il\u0259  m\u0259\u015f\u011ful  olmal\u0131y\u0131q. D\u00fc\u015fm\u0259n  m\u0259kirli  v\u0259  iyr\u0259cdir. B\u00fct\u00fcn  g\u00fcn\u00fc  bizim  m\u00fcsiqil\u0259rimiz\u0259  qulaq  asan, onlar\u0131 m\u0259nims\u0259y\u0259n,  toylar\u0131nda  mahn\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n  s\u0259das\u0131na  qol  g\u00f6t\u00fcr\u00fcb  oynayan  erm\u0259nil\u0259r  \u00f6zg\u0259  at\u0131  il\u0259  \u00e7ox  uza\u011fa  \u00e7apa  bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r,  gec-tez  at\u0131n  \u00fcz\u0259ngisind\u0259n  ayaqlar\u0131  \u00fcz\u00fcl\u0259c\u0259k  v\u0259  k\u0259ll\u0259-mayalaq  yer\u0259  g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259r.<br \/>\n            Deyirl\u0259r  ki, d\u00fcnyada  insan  n\u0259sli  peyda  olmam\u0131\u015fdan  \u00f6nc\u0259  v\u0259h\u015fi  bir  insana  b\u0259nz\u0259r  n\u0259sil  var  idi.  Bizim  insan  n\u0259sili  v\u0259h\u015fi  insan  n\u0259silini  d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259-d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259  yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n  silib.  Ona  g\u00f6r\u0259  onlara  da  insan  n\u0259sili  deyir\u0259m  ki, onlar\u0131n  da  ov  al\u0259tl\u0259ri  var  idi, amma  insan  \u0259ti  il\u0259  h\u0259tta  bir-birinin  \u0259ti  il\u0259  qidalan\u0131rd\u0131.  Amma  ad\u0259m  \u00f6vlad\u0131  bir  \u00e7ox  v\u0259h\u015fil\u0259r  kimi  adam  yey\u0259nl\u0259ri  d\u0259  yer  \u00fcz\u00fcnd\u0259n  yox  edib.  Ancaq  h\u0259rd\u0259n  m\u0259n\u0259  el\u0259 g\u0259lir  ki, bir  \u00e7ox  n\u0259h\u0259ng  can\u0131lar  \u00f6z  g\u00f6rn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc  d\u0259yi\u015fdiyi  kimi,  adamyey\u0259nl\u0259rin  d\u0259  t\u00f6rt\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259ri  indiy\u0259  kimi  qalmaqdad\u0131r. Y\u0259qin  ki, ba\u015fqa  \u015f\u0259kild\u0259.  Bu  \u00fczd\u0259  bizl\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259r, daxild\u0259  is\u0259  v\u0259h\u015fi  v\u0259  \u015feytani  fikirl\u0259r\u0259  qul  olmu\u015f  erm\u0259nil\u0259rdir.  Ona  g\u00f6r\u0259  d\u0259  onlar\u0131  n\u0259  din, n\u0259  iman, n\u0259  Tanr\u0131  xofu  \u00e7\u0259kindirmir.  M\u0259qs\u0259dl\u0259ri  ev  y\u0131xmaq, qan  t\u00f6km\u0259k, m\u0259zlum  erm\u0259ni  sif\u0259tl\u0259ri  il\u0259  d\u00fcnyadan  pul  dil\u0259nm\u0259kdir.  Neyl\u0259y\u0259k  bizim  d\u0259  b\u0259xtimiz\u0259  bel\u0259  qan  i\u00e7\u0259nl\u0259rl\u0259  \u00e7arp\u0131\u015fmaq  d\u00fc\u015f\u00fcb? Xatirim\u0259  y\u00fcz  illik  frans\u0131z-ingilis  m\u00fcharib\u0259sinin  tarixi  d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130ndi  frans\u0131z  da, ingilis  d\u0259  \u00f6z  evind\u0259  oturub  v\u0259  bir-birinin  s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259  h\u00f6rm\u0259t  v\u0259  ehtiramla  yana\u015f\u0131rlar. Y\u0259qin  erm\u0259ni  d\u0259  v\u0259h\u015fi  xisl\u0259td\u0259n  \u0259l  \u00e7\u0259k\u0259r, ya  da  bir d\u0259f\u0259lik  h\u0259yat  s\u0259hn\u0259sind\u0259n  silinib  ged\u0259r. \u00c7\u00fcnki  atalar  demi\u015fk\u0259n  yalan  ayaq  tutar, yerim\u0259z, nec\u0259 ki, erm\u0259ni  yalan\u0131  ha\u00e7ansa  ayaq  tutub, ancaq  bu  g\u00fcn  yerimir. B\u00fct\u00fcn  d\u00fcnya  onu  d\u00fcz  yola  qaytarmaq  \u00fc\u00e7\u00fcn  ba\u015f  s\u0131nd\u0131r\u0131r.  D\u0131rnaqaras\u0131  xristian  qarda\u015flar\u0131n\u0131n  ba\u015f\u0131n\u0131  s\u0131\u011fallay\u0131b, cibin\u0259  pul-para  basanlar  da  bu  g\u00fcn  tutdu\u011fu  \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n  pe\u015fiman  olublar. \u00c7\u00fcnki  onun-bunun  yall\u0131  il\u0259  dolanma\u011fa  v\u0259rdi\u015f  etmi\u015f  erm\u0259nil\u0259r  bu  dil\u0259n\u00e7i  yard\u0131mlar\u0131n  \u00f6mr\u00fcn\u00fc  uzatmaq  ist\u0259yirl\u0259r. \u018ffsus, xaricd\u0259  oturmu\u015f  erm\u0259ni  \u0259silli  milyonerl\u0259r  el\u0259  bu  pullarla  varlanm\u0131\u015f, \u0259ld\u0259  etdikl\u0259rin  yard\u0131mlar\u0131n  bir  qisimini  qana, q\u0131r\u011f\u0131na, terrora, bir  qismini  is\u0259  \u015f\u0259xsi  h\u0259yatlar\u0131na  x\u0259rcl\u0259yirl\u0259r. Qafqazda  ya\u015fayan  erm\u0259nil\u0259ri  d\u0259  be\u015fda\u015f  kimi \u0259ll\u0259rind\u0259  at\u0131b  tuturlar. Ya\u011flanm\u0131\u015f  qar\u0131nlar\u0131n\u0131n  sabah\u0131n\u0131  d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259-d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259.  Bizl\u0259r  is\u0259  bu  m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n  hali  olub  sabah\u0131m\u0131z  namin\u0259  bu  g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259  \u0259ncam  \u00e7\u0259km\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki m\u00fcv\u0259qq\u0259ti  dondurulmu\u015f  m\u00fcharib\u0259nin  at\u0259\u015f  s\u0259sl\u0259ri  c\u0259bh\u0259  x\u0259ttin\u0259  yax\u0131n  \u0259razil\u0259rd\u0259n  h\u0259r  g\u00fcn  e\u015fidilm\u0259kd\u0259dir. H\u0259l\u0259  d\u0259  ara-s\u0131ra  \u015f\u0259hid  olmu\u015f  \u0259sk\u0259rl\u0259rimizin  meyidl\u0259ri  g\u0259lir  evl\u0259rin\u0259. Bu  a\u00e7\u0131lan  g\u00fcll\u0259l\u0259rl\u0259  erm\u0259nil\u0259r  biz\u0259  dem\u0259k  ist\u0259yir  ki, biz  sizinl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nik, bu  d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyin  k\u00f6kl\u0259ri  he\u00e7  vaxt  \u00fcr\u0259yimizd\u0259n  q\u0131r\u0131lmayacaq. Biz  is\u0259  xristian donuna  girmi\u015f  m\u0259kirli  vahanlar\u0131q. Bizi  bura  \u015feytan  atam\u0131z  g\u00f6nd\u0259rib  ki, sizinl\u0259  qan sava\u015f\u0131na  \u00e7\u0131xaq. Q\u0259l\u0259b\u0259ni  is\u0259  g\u00fccl\u00fcl\u0259r  qazan\u0131r.  EY  AZ\u018fR\u0130  \u0130NSANI,  m\u0259n  bu  q\u0259l\u0259b\u0259nin g\u00fcc\u00fcn\u00fc  \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259  g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Tariximizi  sormaqla, V\u0259t\u0259n  at\u0259\u015fini  k\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u0259  sar\u0131m\u0131qla, d\u00fcn\u0259nimizi  aramaqla, bu  gunumuz\u0259  yar\u0131maqla, sabah\u0131m\u0131z\u0131  qorumaqla!&#8230;<br \/>\n                                                06.11.2009 Pirallah\u0131 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PUBL\u0130S\u0130ST D\u00dc\u015e\u00dcNC\u018fL\u018fR ALBAN AB\u0130D\u018fL\u018fR\u0130 KE\u00c7M\u0130\u015e\u0130M\u0130Z\u0130N YAD\u0130GARI V\u018f YAXUD \u00d6L\u00dc TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130N B\u018fLALARI 7-ci \u0259srd\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z \u0259r\u0259b i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalandan sonra islam dini \u0259razimizd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-65","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mqallr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65\/revisions\/69"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}