{"id":447,"date":"2013-10-23T22:12:35","date_gmt":"2013-10-23T19:12:35","guid":{"rendered":"http:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/?p=447"},"modified":"2013-10-23T22:12:35","modified_gmt":"2013-10-23T19:12:35","slug":"m%c9%99n-onu-bel%c9%99-tanidim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/?p=447","title":{"rendered":"M\u018fN ONU BEL\u018f TANIDIM&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>                            M\u018fN ONU BEL\u018f TANIDIM <\/p>\n<p>            M\u0259n s\u00f6z adam\u0131 deyil\u0259m v\u0259 bu vaxta q\u0259d\u0259r n\u0259 m\u0259tbuatda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f\u0259m, n\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyatda bir yaz\u0131m da olmay\u0131b, pe\u015f\u0259m d\u0259 ki, b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatdan \u00e7ox uzaqd\u0131r \u2013 ancaq b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n h\u0259v\u0259skar\u0131yam. Orta m\u0259kt\u0259bi 1966-c\u0131 ild\u0259 qurtarm\u0131\u015fam. Dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, sovet vaxt\u0131nda t\u0259hsil \u00e7ox y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 idi v\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi qurtaran \u015fagird indiki filologiya fak\u00fclt\u0259sini qurtaran t\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n geri qalmazd\u0131. O d\u00f6v\u00fcr kitab oxunan d\u00f6vr idi, h\u0259m\u00e7inin yax\u015f\u0131 kitab d\u00fckanlar\u0131n r\u0259fl\u0259rind\u0259 \u00e7ox dayanmazd\u0131.<br \/>\n1985-ci ilin pay\u0131z\u0131 yad\u0131ma g\u0259lir, m\u0259n onda \u00abG\u00fcn\u0259\u015fli\u00bb yata\u011f\u0131nda d\u0259st\u0259 r\u0259isi i\u015fl\u0259yirdim,  geofizik materallar\u0131n\u0131 t\u0259hfil verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bb ekspedisiyas\u0131na g\u0259ldim, interpretasiya \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 t\u0259z\u0259 i\u015f\u00e7i g\u00f6rd\u00fcm, o \u015eirin xan\u0131m idi. Onun atas\u0131 da, r\u0259hm\u0259tlik A\u011fabala ki\u015fi ekspedisiyada qald\u0131r\u0131c\u0131 ma\u015f\u0131nda ma\u015finist i\u015fl\u0259yirdi. O vaxt \u015eirin xan\u0131m nazik bir q\u0131z idi, onun q\u0131vr\u0131q sa\u00e7l\u0131r\u0131, qara par\u0131ldayan g\u00f6zl\u0259ri, u\u00e7aq yeri\u015fi diqq\u0259ti c\u0259lb edirdi. 1986-c\u0131 ilin yaz\u0131nda m\u0259n ekspedisyan\u0131n ba\u015f m\u00fch\u0259ndisi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olundum.<br \/>\n\u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bbna tez-tez yarad\u0131c\u0131 adamlar, m\u0259\u015fhur artistl\u0259r g\u0259lirdi. Yad\u0131mdan he\u00e7 vaxt \u00e7\u0131xmaz \u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bbna X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn v\u0259 Mikay\u0131l Mirz\u0259nin g\u0259lm\u0259yi\u2026\u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bbn\u0131n kino-teatr\u0131nda oturma\u011fa yer yox idi, adamlar ayaq \u00fcst\u0259 dayan\u0131rd\u0131lar. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, sovet qurlu\u015fu h\u0259l\u0259 da\u011f\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131, amma Erm\u0259nistan art\u0131q Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 apar\u0131rd\u0131. Respublikada v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgin idi, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissl\u0259r camaatda co\u015furdu. Bel\u0259 m\u00fchitd\u0259 Mikay\u0131l Mirz\u0259nin Ulut\u00fcrk\u00fcn \u015feirl\u0259rini dem\u0259yi \u00abNeft Da\u015flar\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir etmi\u015fdi. M\u0259n bu vaxta q\u0259d\u0259r Mikay\u0131l Mirz\u0259d\u0259n emosional artist g\u00f6rm\u0259mi\u015f\u0259m.<br \/>\nH\u0259r \u015fair onda xo\u015fbaxt olur ki, n\u0259 vaxt c\u0259miyy\u0259tin onun yazd\u0131\u011f\u0131na t\u0259labat\u0131 var. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk xo\u015fb\u0259xt \u015fair idi. O, \u00f6z v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik \u015feirl\u0259riyn\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 mill\u0259t\u0259 laz\u0131m oldu\u011funu sa\u011f ik\u0259n g\u00f6rd\u00fc.<br \/>\n1991-ci ild\u0259 \u015eirin xan\u0131m \u015eadiman\u0131n \u00ab\u00dcr\u0259k niy\u0259 a\u011fr\u0131y\u0131rsan?\u00bb adl\u0131 birinci kitab\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b. O ki\u00e7ik h\u0259cimli, 56 s\u0259hif\u0259lik kitab\u00e7ada \u00e7ox m\u00f6vzulara yer tap\u0131l\u0131b \u2013 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, d\u00fcnyaya bax\u0131\u015f, t\u0259bi\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131, amma onun b\u00fct\u00fcn \u015feirl\u0259rind\u0259n \u0259sas yarad\u0131c\u0131l\u0131q x\u0259tti kimi v\u0259t\u0259n sevgisi ke\u00e7ir. \u015eirin xan\u0131m\u0131 tan\u0131yanlar bu birinci kitab\u0131 ilk qaranqu\u015f t\u0259ki q\u0259bul etdil\u0259r, ondan t\u0259z\u0259 kitablar, t\u0259z\u0259 \u015feirl\u0259r, m\u0259tbuatda v\u0259 mediyada tez-tez g\u00f6r\u00fcnm\u0259yi g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r, amma t\u0259sad\u00fcf bel\u0259 olmad\u0131\u2026<br \/>\n\u015eirin xan\u0131m b\u00f6y\u00fck istedad sahibi \u2013 vergili \u015fairdi. O istedad h\u0259l\u0259 ilk d\u0259f\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 hiss olunub: <\/p>\n<p>\u0130lk m\u00fc\u0259llim, biz\u0259 Sabir day\u0131m\u0131z,<br \/>\nD\u0259rsi bir g\u00fcn bilm\u0259s\u0259ydik vay\u0131m\u0131z,<br \/>\nD\u00f6y\u00fcl\u0259rdik qalmaz idi hay\u0131m\u0131z,<br \/>\nD\u0259rsd\u0259n ev\u0259 d\u00f6nm\u0259z idik, Ta\u011fay\u0131m,<br \/>\nNec\u0259 h\u0259lim, dinm\u0259z idik, Ta\u011fay\u0131m. <\/p>\n<p>Ev\u0259 g\u0259ldim tax\u00e7am\u0131za \u00e7\u0131xard\u0131m,<br \/>\nTap\u015f\u0131r\u0131lan d\u0259rslikl\u0259r\u0259 baxard\u0131m,<br \/>\n\u015eeir oldu el\u0259 b\u0259rkd\u0259n oxard\u0131m,<br \/>\nLap \u00fcr\u0259kd\u0259n al\u0131\u015fard\u0131m, Ta\u011fay\u0131m,<br \/>\n\u00d6z s\u0259siml\u0259 yar\u0131\u015fard\u0131m, Ta\u011fay\u0131m. <\/p>\n<p>               (\u00abTa\u011fay\u0131m\u00bb poemas\u0131ndan)<\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m\u0131n s\u00f6z\u00fcyl\u0259, \u015feir oxunanda, \u00f6z s\u0259si il\u0259 yar\u0131\u015fanda o q\u0259d\u0259r uyard\u0131 ki, \u015feir qurtaranda \u015eirin xan\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn qurtarmazd\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 davam\u0131 g\u0259lirdi, onun ilk m\u00fc\u0259llimi Sabir day\u0131s\u0131 buna fikir verib. Bir d\u0259f\u0259 saxlay\u0131b onun inprovizasiyas\u0131n\u0131 v\u0259 \u015eirin xan\u0131mdan soru\u015fub: \u00abAy q\u0131z, s\u0259n \u015feir yaz\u0131rsan?\u00bb, yox cavab\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 deyib: \u00abBu q\u0131z \u015fair olacaq\u00bb. Balaca q\u0131z h\u0259l\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 bilmirdi ki, o onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131, onu yazmaq laz\u0131md\u0131r, dediyi misralar, ancaq v\u0259 ancaq ona m\u0259xsusdur. Amma f\u0259l\u0259k az qal\u0131bd\u0131r ki, bu t\u0259z\u0259 h\u0259yata ba\u015flayan g\u0259ncin b\u00fct\u00fcn arzular\u0131n\u0131 pozsun:<\/p>\n<p>On d\u00f6rd ya\u015fl\u0131 can\u0131m x\u0259st\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259,<br \/>\n\u00dcr\u0259yimi yaralay\u0131b de\u015f\u0259nd\u0259,<br \/>\nZal\u0131m \u0259c\u0259l yata\u011f\u0131m\u0131 e\u015f\u0259nd\u0259,<br \/>\n\u018fzray\u0131l\u0131n \u00fcz\u00fcn g\u00f6rd\u00fcm, Ta\u011fay\u0131m,<br \/>\nBa\u015f\u0131m \u00fcst\u0259 \u00f6z\u00fcn g\u00f6rd\u00fcm, Ta\u011fay\u0131m. <\/p>\n<p>                   (\u00abTa\u011fay\u0131m\u00bb poemas\u0131ndan)<\/p>\n<p>\u00abQarayara\u00bbya m\u0259ruz qalan g\u0259nc q\u0131z x\u0259st\u0259liyi \u00e7ox a\u011f\u0131r ke\u00e7irdirdi. Q\u0131z\u0131n yan\u0131nda qalan anas\u0131 M\u0259nsur\u0259 xala dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, q\u0131rx g\u00fcn hu\u015fu g\u0259lmirdi \u015eirin xan\u0131ma, say\u0131qlamada qalan q\u0131z bu q\u0131rx g\u00fcn\u00fc, ancaq \u015feirl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Allah bilir, onun g\u00f6z\u00fcn\u00fcn qaba\u011f\u0131na n\u0259 g\u0259lirdi? M\u0259nsur\u0259 xala indiy\u0259 kimi heyifsil\u0259nirdi ki, onun dediyi \u015feirl\u0259ri yazma\u011fa maqnitafon olmay\u0131b. Ola bilsin bu x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7irtm\u0259kn\u0259n Allah ona \u00f6z vergisin d\u0259 b\u0259x\u015f edib. Sa\u011falandan sonra aray\u0131\u015f almaq\u00e7in, A\u011fabala ki\u015fi Siy\u0259z\u0259n rayon x\u0259st\u0259xanas\u0131na g\u0259l\u0259nd\u0259 ona deyibl\u0259r ki, q\u0131z\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdiyini\u0259 g\u00f6r\u0259 siyah\u0131dan pozublar. O rus qad\u0131n \u015eirin xan\u0131m\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 xa\u00e7 qoyma\u011fa ba\u015flay\u0131b, Allah\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259ri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr deyib.<br \/>\n\u015eirin xan\u0131m \u2013 xo\u015fb\u0259xt u\u015faql\u0131q vaxt\u0131nda \u00f6z\u00fc d\u0259 bilmirdi ki, o istedad sahibidir v\u0259 istedad Allahdan g\u0259l\u0259n payd\u0131r, ham\u0131s\u0131na verilmir v\u0259 \u0259sil istedad\u0131n aqib\u0259ti \u00e7ox vaxt ac\u0131nacaql\u0131, a\u011f\u0131r olur. Ya\u015fa gir\u0259nd\u0259, h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259si y\u0131\u011fandan sonra bu misralar yaran\u0131b:<\/p>\n<p>Niy\u0259 \u015fair do\u011fdun m\u0259ni, ay ana?<br \/>\nBu a\u011fr\u0131-ac\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259 bilmir\u0259m.<br \/>\nVallah h\u0259yat\u0131mdan doymu\u015fam cana,<br \/>\nSin\u0259md\u0259n m\u0259lal\u0131 t\u00f6k\u0259 bilmir\u0259m.<\/p>\n<p>M\u0259ni d\u0259 ilhams\u0131z do\u011fayd\u0131n s\u0259n d\u0259,<br \/>\nD\u00fcnyaya ham\u0131t\u0259k baxa bil\u0259ydim,<br \/>\nT\u0259bimi be\u015fikd\u0259 bo\u011fayd\u0131n s\u0259n d\u0259,<br \/>\nHam\u0131t\u0259k a\u011f g\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259ydim.<\/p>\n<p>\u00abNiy\u0259 \u015fair do\u011fdun m\u0259ni, ay ana\u00bb \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya\u2026\u00bb kitab\u0131ndan.<br \/>\n\u015eirin xan\u0131m qapal\u0131 \u015fairdir, onu \u00e7ox nadir halda c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7\u0259risind\u0259, hans\u0131 is\u0259 t\u0259dbird\u0259 g\u00f6rm\u0259k olar. Onun \u0259n xo\u015fbaxt vaxt\u0131 ona ilham g\u0259l\u0259nd\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131q anlar\u0131nda olur:<\/p>\n<p>Ah ilham p\u0259risi, bu z\u00fclm\u0259t gec\u0259,<br \/>\nK\u00f6nl\u00fcm\u00fcn evin\u0259 g\u0259lmis\u0259n nec\u0259?<br \/>\nHissim, h\u0259y\u0259can\u0131m yen\u0259 \u0259lind\u0259,<br \/>\n\u0130nc\u0259lik, l\u0259tiflik tuti dilind\u0259,<br \/>\nDadl\u0131 duy\u011fular\u0131n q\u0259lbimi b\u0259z\u0259r,<br \/>\nRuhumun ba\u011f\u0131nda m\u0259l\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259r.<br \/>\nB\u00fck\u00fcb \u00fcr\u0259yimi o at\u0259\u015fin\u0259,<br \/>\n                  D\u00f6nm\u00fcs\u0259n b\u0259xtimin s\u0259n g\u00fcn\u0259\u015fin\u0259.<br \/>\n                  \u00abSe\u00e7m\u0259l\u0259r-1\u00bb s\u0259hif\u0259 172  <\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m\u0131n z\u0259ngin h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259si var \u2013 orta m\u0259kt\u0259b, \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck savxozu, Volodarski ad\u0131na tiki\u015f fabriki, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik vaxt\u0131, Gilgil\u00e7ay k\u0259ndind\u0259 kitabxana m\u00fcdiri, n\u0259hay\u0259t ki, \u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bb Geofizik ekspedisiyas\u0131. Onun \u00e7ox \u015feirl\u0259ri xalq\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 olmaqdan, xalq\u0131n\u0131n d\u0259rdini, arzular\u0131n\u0131 bilm\u0259kd\u0259n yaran\u0131b.<br \/>\n     Bununla bel\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, allah ona h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259klik \u015f\u0259raiti yaratmay\u0131b. Cavan \u015fairin \u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bbna g\u0259lm\u0259mi\u015fd\u0259n qabaq da he\u00e7 vaxt yarad\u0131c\u0131l\u0131q h\u00fccr\u0259si yox idi. \u00abNeft Da\u015flar\u0131\u00bbn\u0131n yataqxanas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 qapanmaq, h\u0259yatda birinci d\u0259f\u0259 \u00f6z ilham\u0131yla t\u0259kb\u0259t\u0259k qalmaq onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck imkan yaratd\u0131. Onun \u00e7\u00f6x \u015feirl\u0259ri d\u0259mir dir\u0259kl\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259, i\u015f yerind\u0259 yaran\u0131b:<br \/>\nD\u0259nizd\u0259 u\u011fultu, tufan, s\u0259rt k\u00fcl\u0259k,<br \/>\n\u0130\u015fd\u0259y\u0259m, narahat vaqon ota\u011f\u0131m.<br \/>\nYen\u0259 d\u0259 \u00fcz\u00fcl\u00fcr d\u0259h\u015f\u0259td\u0259n \u00fcr\u0259k,<br \/>\nDonur \u0259ll\u0259rimd\u0259 q\u0259l\u0259m-vara\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>D\u0259mir dir\u0259kl\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259 bu an,<br \/>\nBoylan\u0131b bax\u0131ram co\u015fan d\u0259niz\u0259.<br \/>\nAllah, r\u00fczigar\u0131 qan tutubdu, qan,<br \/>\nDurub dal\u011falarla yen\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259.<\/p>\n<p>\u015eairin iyirmi iki il \u00f6mr\u00fc v\u0259 \u0259n b\u0259hr\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131q ill\u0259ri:<\/p>\n<p>               D\u0259mir dir\u0259kl\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259 ke\u00e7di,<br \/>\n               \u00d6mr\u00fcm\u00fcn cavanl\u0131q, g\u0259nclik ill\u0259ri.<br \/>\n               Taleyim gah n\u0259\u015f\u2018\u0259, gah k\u0259d\u0259r i\u00e7di,<br \/>\n               A\u011fartd\u0131 \u0259ndi\u015f\u0259 m\u0259hzun tell\u0259ri.<\/p>\n<p>                      \u00abD\u0259nizl\u0259 m\u0259n\u00bb \u015feiri, \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya\u2026\u00bb<\/p>\n<p>\u015eairin bu iyirmi iki il \u0259rzind\u0259 \u00ab\u00dcr\u0259k niy\u0259 a\u011fr\u0131y\u0131rsan?\u00bb, \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya\u2026\u00bb, \u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya\u2026\u00bb, \u00abA\u011f\u0131la b\u0259h\u0259r d\u00fcnya\u2026\u00bb adl\u0131 iri h\u0259cimli kitablar\u0131 \u00e7ap olunub. Bu \u00e7\u0131xan kitablar\u0131n \u0259sas leytmotivi v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q lirikas\u0131d\u0131r.<br \/>\n1980-ci ill\u0259rin ax\u0131r\u0131 v\u0259 1994-ci il d\u0259 daxil olmaqla Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan-erm\u0259ni m\u00fcharib\u0259si il\u0259 qalacaq. M\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u0259zi tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fairl\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar deyirdi ki, qoy m\u00fcharib\u0259 qurtars\u0131n, olan hadis\u0259l\u0259r analiz olunsun, sonra m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusunu i\u015fl\u0259y\u0259rik. Amma \u015eirin xan\u0131m o ill\u0259rin a\u011fr\u0131-ac\u0131lar\u0131n\u0131, bizim u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131, u\u011fursuzluqlar\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik \u015feirl\u0259rinin misralar\u0131na g\u0259t\u0131r\u0131b. Onun yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik \u015feirl\u0259rind\u0259, poemalar\u0131nda, dram \u0259s\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si tarixinin a\u011fr\u0131l\u0131, d\u0259h\u015f\u0259tli ill\u0259ri s\u0259hif\u0259l\u0259nir. \u015eairin \u00abA\u011f\u0131-dastan\u00bb, \u00abXocal\u0131 Soyq\u0131r\u0131m\u0131\u00bb, \u00abBurdan bir atl\u0131 ke\u00e7di\u00bb, \u00abRuhlar\u0131n f\u0259\u011fan\u0131\u00bb, \u00abQa\u00e7q\u0131n ana\u00bb, \u00abQaraba\u011fda hal qalmad\u0131\u00bb, \u00abH\u0259yatda dost idik, \u015f\u0259hidlikd\u0259 d\u0259\u00bb, \u00abAxs\u0131xa elinin did\u0259rgin haray\u0131\u00bb, \u00abGec\u0259d\u0259n do\u011fan \u00f6l\u00fcm\u00bb poemalar\u0131, \u00abKahada \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc\u00bb pyesi insanlar\u0131 f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 salan m\u00fcharib\u0259 ac\u0131lar\u0131ndan b\u0259hs edir. \u015eirin xan\u0131m say\u0131r ki, bu n\u00f6vb\u0259ti m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259, kim \u00f6z\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 hesab edirs\u0259, ham\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcnah\u0131 var, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 bu g\u00fcnah\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki Rus \u0130mperiyas\u0131n\u0131n siy\u0259s\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda mill\u0259t bir yumruq kimi birl\u0259\u015f\u0259 bilm\u0259di.<\/p>\n<p>              Ey V\u0259t\u0259n yolunda can\u0131 ver\u0259nl\u0259r,<br \/>\n              M\u00fcq\u0259dd\u0259s torpa\u011fa \u0259rl\u0259r, \u0259r\u0259nl\u0259r,<br \/>\nEy qana \u015fahidl\u0259r, qan\u0131 g\u00f6r\u0259nl\u0259r,<br \/>\nQanl\u0131 k\u00f6yn\u0259yini yurda s\u0259r\u0259nl\u0259r\u2026<br \/>\nSiz \u015f\u0259hid, biz is\u0259 g\u00fcnahkar olduq,<br \/>\nYurdlar haray \u00e7\u0259kdi niy\u0259 kar olduq?!<\/p>\n<p>Qaraba\u011f s\u0131zlay\u0131r aman i\u00e7ind\u0259,<br \/>\nYan\u0131r ell\u0259rimiz yaman i\u00e7ind\u0259,<br \/>\nOxumuz paslan\u0131b kaman i\u00e7ind\u0259,<br \/>\n                     F\u0131rlan\u0131r bu d\u00fcnya zaman i\u00e7ind\u0259,<br \/>\nM\u0259\u011flubt\u0259k tarixd\u0259 qald\u0131 ad\u0131m\u0131z,<br \/>\n                     Bo\u011fuldu sin\u0259d\u0259 ah-f\u0259ryad\u0131m\u0131z.          <\/p>\n<p>                         \u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya\u2026\u00bb, \u00abV\u0259t\u0259n f\u0259ryad\u0131\u00bb. <\/p>\n<p>Q\u0259dim Roma \u0130mperiyas\u0131nda V\u0259t\u0259n\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 olanda senat diktatoru se\u00e7irdi v\u0259 alt\u0131 aya b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259ti onun \u0259lin\u0259 verirdi, laz\u0131m olanda, yar\u0131m il b\u0259s etm\u0259y\u0259nd\u0259 diktatorlu\u011fun vaxt\u0131n\u0131 yen\u0259 d\u0259 alt\u0131 aya uzad\u0131rd\u0131lar. \u00c7ox hey\u0131f ki, bizim siyas\u0259t\u00e7il\u0259r Roma \u0130peratorlu\u011funun t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259dil\u0259r v\u0259 partiyalar\u0131n m\u0259nafeyl\u0259rini V\u0259t\u0259nin m\u0259nafeyind\u0259n \u00fcst\u00fcn sayd\u0131lar. <\/p>\n<p>Yerd\u0259 qalmamal\u0131 bu t\u00f6k\u00fcl\u0259n qan,<br \/>\nYara qaysaqlan\u0131r \u00f6t\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 an,<br \/>\nMill\u0259t bir-birin\u0259 can dem\u0259li, can!<br \/>\n\u0130qtidar, m\u00fcxalif bir Az\u0259rbaycan,<br \/>\n\u018fsir yurd-yuvaya etm\u0259s\u0259k \u00e7ar\u0259,<br \/>\nSonra lap d\u0259rin\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r yar\u0259.<br \/>\n                                          \u00abV\u0259t\u0259n f\u0259ryad\u0131\u00bb<\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m say\u0131r ki, o n\u0259sil ki, torpa\u011f\u0131 \u0259ld\u0259 saxlaya bilm\u0259yib qisasla ya\u015famal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>Biz\u0259  \u00f6lm\u0259k olmaz, ey soyda\u015flar\u0131m,<br \/>\nAnalar, bac\u0131lar, qan qarda\u015flar\u0131m,<br \/>\nQuru g\u00f6zl\u0259rimd\u0259n axan ya\u015flar\u0131m,<br \/>\nBat\u0131b \u0259sirlikd\u0259 olanlar yasa,<br \/>\nQisasa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r V\u0259t\u0259n, qisasa!<\/p>\n<p>U\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259 a\u011flamaq, yet\u0259r,<br \/>\n\u00d6zg\u0259y\u0259 \u00fcmidl\u0259r ba\u011flamaq, yet\u0259r,<br \/>\nB\u0259sdi sin\u0259mizi da\u011flamaq, yet\u0259r,<br \/>\nSon qoyun bu yurddan olanlar yasa,<br \/>\nQisasa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r V\u0259t\u0259n, qisasa!<\/p>\n<p>            \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya\u2026\u00bb, kitab\u0131ndan \u00abQisasa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u00bb<br \/>\n\u015feiri.<\/p>\n<p>Amma \u015eirin xan\u0131m inan\u0131r ki, vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 g\u00fccl\u0259nmi\u015f Az\u0259rbaycan Ordusu Ali Ba\u015f Komandan\u0131n \u2013 Prezdentin \u0259mriyl\u0259 h\u0259rbi d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u00f6z bayra\u011f\u0131n\u0131 Xank\u0259ndin\u0259 sancacaq. Bu da bizim mill\u0259t\u0259 eyhamla baxanlara cavab olacaq:<\/p>\n<p>Biz\u0259 m\u0259\u011flub deyir h\u0259r yoldan \u00f6t\u0259n,<br \/>\n\u00c7ox meydan oxuyur h\u0259r g\u0259da, yet\u0259n,<br \/>\n\u0130nsana \u015firindir can\u0131ndan V\u0259t\u0259n,<br \/>\n                  Qartal h\u00fcn\u0259rini bilsin yarasa,<br \/>\n                  Qisasa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r V\u0259t\u0259n, qisasa! <\/p>\n<p>Biz ist\u0259yiriks\u0259 d\u00fcnyada, m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131nda nufuzumuz<br \/>\nolsun q\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fctl\u0259q laz\u0131md\u0131r. S\u00fclhn\u0259n al\u0131nmasa da h\u0259rb yoluynan biz torpa\u011f\u0131 geri qaytarmal\u0131y\u0131q, \u00e7\u00fcnki:<\/p>\n<p>L\u0259k\u0259li namusu qanla yuyarlar,<br \/>\nNamussuz olan\u0131n ba\u011fr\u0131n oyarlar,<br \/>\nQan alsaq d\u00fcnyada bizi sayarlar!<br \/>\nQorxa\u011f\u0131 kim duya, kim qulaq asa?<br \/>\nQisasa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r V\u0259t\u0259n, qisasa!<\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m\u0131n v\u0259t\u0259n m\u00f6vzusundan yazanda he\u00e7 c\u00fcr \u00abQan-qadal\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259tim\u00bb \u015feirind\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k olmaz. \u00c7ox vaxt m\u0259tbuatda bu \u015feiri \u00abS\u0259nd\u0259n ba\u015flar, g\u00f6z\u0259l V\u0259t\u0259n, Allah\u0131ma ibad\u0259tim\u00bb ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla adland\u0131r\u0131rlar. Bu f\u0259ls\u0259f\u0259-tarixi \u015feir \u00e7ox yan\u011f\u0131l\u0131 v\u0259 t\u0259sirlidir. \u015eirin xan\u0131m v\u0259t\u0259n m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259  torpa\u011f u\u011frunda qurban getm\u0259y\u0259 haz\u0131r oldu\u011funa rast g\u0259lm\u0259k olur:<\/p>\n<p>Al can\u0131m\u0131 bird\u0259f\u0259lik, can\u0131m s\u0259n\u0259 f\u0259da olsun,<br \/>\nBa\u015f\u0131n \u00fcst\u0259 bu sonuncu itgi olsun, qada olsun,<br \/>\nDur \u0259yil\u0259n q\u0259ddi d\u00fcz\u0259lt, get sava\u015fa s\u0259da olsun,<br \/>\nAya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n qazan, \u00f6vladlar\u0131n g\u0259da olsun,<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259nin\u0259, satq\u0131n\u0131na bu m\u0259rt\u0259b\u0259n \u0259da olsun,<br \/>\nXain \u00e7\u0131xsam, qu\u015flar\u0131n\u0131n yemi olsun t\u0259nd\u0259 \u0259tim,<br \/>\nEy qov\u011fadan qurtulmayan qan-qadal\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259tim.<\/p>\n<p>20-ild\u0259n \u00e7oxdur ki, torpaqlar\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. T\u0259z\u0259 n\u0259sil do\u011fulur, b\u00f6y\u00fcy\u00fcr o n\u0259sil ki, art\u0131q \u00f6z yax\u0131nlar\u0131ndan, do\u011fmalar\u0131ndan, v\u0259 kitablardan Qaraba\u011f haqq\u0131ndak\u0131 m\u00fcsib\u0259tl\u0259ri oxumal\u0131 v\u0259 e\u015fitm\u0259li olurlar. Biz g\u00f6zl\u0259s\u0259k ki, n\u0259 vaxt is\u0259 ruslar\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri biz\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tli olacaqlar, bu he\u00e7 vaxt ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k. Ruslara laz\u0131md\u0131r ki, bu torpaq onlar\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olsun, biz \u00abavropal\u0131\u00bb olub dini d\u0259yi\u015fdir\u0259k, xa\u00e7p\u0259r\u0259st olaq v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259, evind\u0259 rus dili i\u015fl\u0259nsin. Az\u0259rbaycan qabaqki kimi Rus \u0130mperiyas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olsun. Qaraba\u011f\u0131n a\u00e7ar\u0131n\u0131 rus, erm\u0259ni cibind\u0259 yox, oz cibimizd\u0259 axtarmal\u0131y\u0131q:<\/p>\n<p>Qaraba\u011f\u0131n q\u0131f\u0131l\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259yirmi he\u00e7 bir a\u00e7ar?<br \/>\n\u015e\u0259hidimin m\u0259zar\u0131n\u0131n goru \u00e7atlar, yerim qa\u00e7ar,<br \/>\nB\u0259d\u0259nimin \u0259ti ged\u0259r, v\u00fccudumdan d\u0259rim qa\u00e7ar,<br \/>\nEyl\u0259mi\u015fik \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc qul fikirli q\u0259m\u0259 d\u00fc\u00e7ar,<br \/>\n\u018fri olan bir \u00f6lk\u0259nin yurdu qalmaz d\u00fczd\u0259 na\u00e7ar,<br \/>\nBo\u011fulubmu ki\u015fi h\u0259ddim, \u0259rd\u00f6z\u00fcm\u00fcm, da\u011fc\u00fcr\u0259tim?<br \/>\nEy qov\u011fadan qurtulmayan qan-qadal\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259tim.<\/p>\n<p>Biz vuru\u015fmasaq, qan t\u00f6km\u0259s\u0259k, can\u0131m\u0131z\u0131 qurban verm\u0259s\u0259k, bu torpaq he\u00e7 vaxt qaytar\u0131lmayacaq: <\/p>\n<p>N\u0259dir bel\u0259 qoruyuruq can\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259n alt\u0131nda,<br \/>\nK\u00fcrs\u00fcl\u0259r\u0259 a\u015fiq olduq hiss bo\u011fuldu m\u0259n alt\u0131nda,<br \/>\nA\u011fl\u0131m\u0131z\u0131 ovxalay\u0131r irad\u0259miz \u00e7\u0259n alt\u0131nda,<br \/>\nS\u0259r\u00e7\u0259l\u0259rin s\u00fcr\u00fcl\u0259\u015fib, qartallar\u0131n d\u0259n alt\u0131nda\u2026<br \/>\n\u00d6z g\u00f6z\u00fcm\u00fcn g\u00fczg\u00fcs\u00fcnd\u0259n sanki m\u0259n\u0259 ay sur\u0259tim,<br \/>\nEy qov\u011fadan qurtulmayan qan-qadal\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259tim.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f\u0131n problemi he\u00e7 vaxt diplomatik yolla prezdentin v\u0259 prezdent aparat\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259y\u0259c\u0259k, o vaxta q\u0259d\u0259r ki, \u00fcmummilli xalq h\u0259r\u0259kat\u0131 olmayacaq. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lman az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131mlar bundan sonra he\u00e7 vaxt bizim yadda\u015f\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xmayacaq:<\/p>\n<p>  Kitablar az yazd\u0131 bu cinay\u0259ti,<br \/>\n  Qocalar ya\u015fatd\u0131 bu hekay\u0259ti,<br \/>\n  Yadda\u015f\u0131n g\u0259tirib imdadlar\u0131na,<br \/>\n  Onlar p\u0131\u00e7\u0131ldad\u0131 \u00f6vladlar\u0131na.<br \/>\nA\u011f\u0131llar hifz etdi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131, ah\u0131,<br \/>\n  Arxivl\u0259r gizl\u0259tdi haqqdan g\u00fcnah\u0131.<br \/>\n  F\u0259q\u0259t unuduldu vaxt\u0131n sabah\u0131,<br \/>\n  Aldada bilm\u0259yib \u015feytan Allah\u0131.<\/p>\n<p>                   \u00abQanlara boyand\u0131 Bak\u0131 ah il\u0259\u00bb \u015ferind\u0259n.<\/p>\n<p>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u015f\u0259hid m\u0259zarlar\u0131yla dolu Az\u0259rbaycanda bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Lenin, Fioletov, Kalinin adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olur.<br \/>\n      \u015eirin xan\u0131m\u0131n sovet d\u00f6vrd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiy\u0259ti var. O Sovet imperyas\u0131n\u0131 he\u00e7 vaxt \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u00f6yuk v\u0259t\u0259ni saymay\u0131b. Onun\u00e7un V\u0259t\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 onun Az\u0259rbaycan\u0131 qal\u0131rd\u0131. \u015eirin xan\u0131m ayd\u0131n bilirdi ki, milliy\u0259tc\u0259 o az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131r, dili \u2013 t\u00fcrk, dini d\u0259 \u2013\u0130slam, o t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidi, islam al\u0259min n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidi. Mill\u0259tin yadda\u015f\u0131nda qalmaq\u00e7\u0131n m\u00fctl\u0259q \u00f6z mill\u0259tinin dilind\u0259 yaratmaq laz\u0131md\u0131r, \u00f6z mill\u0259tinin m\u0259d\u0259niyy\u0259tini ink\u015faf etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259  m\u0259n he\u00e7 vaxt \u015eirin xan\u0131m\u0131 milliy\u0259t\u00e7i d\u0259 saya bilm\u0259r\u0259m, \u00e7\u00fcnki o b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rin xalq mahn\u0131lar\u0131n\u0131, musiqisini, folklorunu b\u00f6y\u00fck diqq\u0259tl\u0259 mediada izl\u0259yir v\u0259 onnan feyziyab olur. O g\u00f6r\u00fcrd\u00fc v\u0259 anlay\u0131rd\u0131 ki, bir \u00f6lk\u0259d\u0259 o q\u0259d\u0259r milliy\u0259tl\u0259ri, bir-birind\u0259n dil f\u0259rqli, din f\u0259rqli, mentalitet ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k imperiya siyas\u0259tind\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Bizim torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmas\u0131 \u00abb\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131n\u00bb imperiya siyas\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. Rusiyan\u0131n sabiq prezident\u0131 Medvedev demi\u015fdi ki, \u00abAzadl\u0131q azadl\u0131qs\u0131zl\u0131qdan yax\u015f\u0131d\u0131r\u00bb. Dey\u0259s\u0259n, bu s\u00f6zl\u0259ri qon\u015fular, ancaq \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid say\u0131rlar.<br \/>\n\u00ac           Yuxarada misal g\u0259tirdiyim x\u00fcsusiy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015eirin xan\u0131m\u0131 Sovet vaxtda \u00e7ap el\u0259mirdil\u0259r, h\u0259l\u0259 indi d\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcnasib\u0259t eyni m\u0259nal\u0131 deyil. \u00c7\u00fcnki rus m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u0259sl\u0259nmi\u015f adamlar, rusu \u00f6z\u00fcn\u0259 t\u00fcrkd\u0259n daha da yax\u0131n sayan adamlar, ayd\u0131nd\u0131r ki, \u015eirin xan\u0131m\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259 m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r? Bir d\u0259 \u00e7\u0259tindir ki, rus d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li m\u00fc\u0259lliml\u0259r az\u0259rbaycanlar\u0131 V\u0259t\u0259ni sevm\u0259yi \u00f6yr\u0259tsin.<br \/>\n           \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015eirin xan\u0131m \u015eadiman\u0131n iri h\u0259cmli kitablar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259 \u0130lahi, D\u00fcnya, V\u0259t\u0259n, \u00d6z\u00fcm\u00fc axtar\u0131ram, \u0130lham, M\u0259h\u0259bb\u0259t, T\u0259bi\u0259t, Xat\u0131rlamalar ba\u015fl\u0131qlar\u0131 il\u0259 hiss\u0259l\u0259r\u0259  b\u00f6lm\u0259k olar.<br \/>\nOnnan ba\u015fqa, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda n\u0259zmd\u0259 yaz\u0131lan dramlar\u0131, poemalar\u0131, r\u0259vay\u0259tl\u0259ri, bayat\u0131lar\u0131, d\u00f6rdl\u00fckl\u0259ri, r\u00fcbail\u0259ri v\u0259 ancaq \u015eadimana aid yan\u011f\u0131lar\u0131 x\u00fcsusiyl\u0259 qeyd el\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Onun m\u0259qal\u0259l\u0259rinin dilini d\u0259 n\u0259z\u0259r-diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. \u015eadiman\u0131n n\u0259sird\u0259 yaz\u0131lan m\u0259qal\u0259l\u0259rini d\u0259 oxucu n\u0259sirli-\u015feir kimi m\u0259nims\u0259yir, o q\u0259d\u0259r m\u0259tin ax\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 var ki, onun publisist yaz\u0131lar\u0131nda\u2026 \u015eadiman xan\u0131m n\u0259siri d\u0259 qafiy\u0259yn\u0259n yaz\u0131r, o da, dey\u0259s\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u015firinliyini art\u0131ran bir amildir. \u015eair\u0259 h\u0259r \u015feir n\u00f6v\u00fcnd\u0259 yaz\u0131r. Onun hecada yazd\u0131qlar\u0131 \u015feirl\u0259r d\u00f6rd hecal\u0131dan ba\u015flam\u0131\u015f on alt\u0131 hecal\u0131ya q\u0259d\u0259rdir. Hecadan ba\u015fqa onun \u00e7ox \u015feirl\u0259ri s\u0259rb\u0259std\u0259 v\u0259 \u0259ruzda yaz\u0131l\u0131b. But\u00fcn bu amill\u0259r  onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 r\u0259ngb\u0259r\u0259ng v\u0259 z\u0259ngin edir.<\/p>\n<p> M\u0259n bir q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00fc\u0259llifin d\u00fcnya \u015feirl\u0259ri haqq\u0131nda fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m. H\u0259l\u0259 \u015fair\u0259nin \u00ab\u00dcr\u0259k niy\u0259 a\u011fr\u0131y\u0131rsan?\u00bb adl\u0131<br \/>\n ilk toplusundan \u00abDam\u011falay\u0131rlar\u00bb \u015feiri cahanda ba\u015f ver\u0259n haqs\u0131z<br \/>\nl\u0131qlardan b\u0259hs edirdi. Onun \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya, \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan \u2013 D\u00fcnya sevincd\u0259n doldu ya k\u0259d\u0259rd\u0259n g\u00f6zl\u0259rin? Verilir haqqa c\u0259za, D\u00fcnya m\u0259n\u0259 tan\u0131\u015f g\u0259lir\u2013\u00abSiyas\u0259tdi, siyas\u0259t, D\u00fcnya susdu, Yalan d\u00fcnya\u00bb, \u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya, kiminin tac\u0131 d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan, \u00abDaha bu d\u00fcnyaya s\u0259brim \u00e7atmay\u0131r, D\u00fcnya \u015feytan i\u00e7ind\u0259, Erm\u0259ni fitvas\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya fa\u015f eyl\u0259mis\u0259n, H\u0259r k\u0259s \u00f6z g\u00f6z\u00fcyl\u0259 bax\u0131r d\u00fcnyaya\u00bb &#8211; \u00abA\u011f\u0131la b\u0259h\u0259r d\u00fcnya, \u00fcr\u0259y\u0259 q\u0259h\u0259r d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan, \u00abQara fikirl\u0259r olmasa, Ey ma\u011faralar insan\u0131, D\u00fcnyan\u0131n q\u0259min\u0259 q\u0259m kimi baxd\u0131m\u00bb \u2013 \u00abAy adamlar, m\u0259n burdayam\u00bb adl\u0131 kitab\u0131ndan n\u00fcmu-n\u0259l\u0259rdir.<br \/>\nYuxarda sadalad\u0131\u011f\u0131m kitablardan misal g\u0259tirdiyim bu \u015feirl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259m\u0259k qeyri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki onlar, \u015fairin d\u00fcnyavi f\u0259ls\u0259f\u0259sini t\u0259\u2018yin edir, hans\u0131 ki, h\u0259l\u0259 Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n xeyir-\u015f\u0259r davas\u0131, \u0259dal\u0259t-haqs\u0131zl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si, \u015feytannan-Allah m\u00fcbariz\u0259si daim d\u00fcnyada \u00f6z t\u0259sdiqini tap\u0131r. \u015e\u0259r, haqs\u0131zl\u0131q, kas\u0131b\u00e7\u0131l\u0131q bu d\u00fcnyada h\u0259mi\u015f\u0259 var idi v\u0259 olacaq, ancaq h\u0259r adamdan asl\u0131d\u0131r ki, o hans\u0131 g\u00f6zn\u0259n m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t\u0259 bax\u0131r:<\/p>\n<p>                                Z\u00fclm \u0259r\u015f\u0259 b\u00fcl\u0259nddi,<br \/>\n                                H\u0259yat feildi, f\u0259nddi,<br \/>\n                                \u018fzray\u0131l him\u0259 b\u0259nddi,<br \/>\n                                Ay \u00e7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya,<br \/>\n                                \u00c7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcnya.<\/p>\n<p>                                 Kiminin yurdu sava\u015f,<br \/>\n                                 Kiminin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015f,<br \/>\n                                 Kiminin \u00fcr\u0259yi da\u015f,<br \/>\n                                 Ay \u00e7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya,<br \/>\n                                 \u00c7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcny\u0259.<\/p>\n<p>                                 Birinin ba\u015fda tac\u0131,<br \/>\n                                 Ac\u0131n puldur amac\u0131,<br \/>\n                                 Yox sabaha \u0259lac\u0131,<br \/>\n                                 Ay \u00e7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya,<br \/>\n                                 \u00c7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcnya,                                            <\/p>\n<p>\u0130nsan Yaranandan sonra \u00e7ox \u015fey insan\u0131n \u0259liyl\u0259 bu d\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259lib. Xatir\u0259l\u0259r s\u0259lnam\u0259l\u0259rd\u0259 qalmay\u0131bsa da da\u015fda, s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259, q\u0259dim heyk\u0259ll\u0259rin qal\u0131\u011flar\u0131nda ke\u00e7mi\u015f d\u00f6vrl\u0259rin izl\u0259rini qoyub v\u0259 o izl\u0259rn\u0259n b\u0259rpa olunmu\u015f tarix g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt sakit, s\u00fclh v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ke\u00e7m\u0259yib. \u0130nsan\u0131n tarixi s\u00f6k\u00fcb-tikm\u0259k, da\u011f\u0131d\u0131b-yaratmaqd\u0131r dey\u0259s\u0259n: <\/p>\n<p>Bax\u0131\u015f\u0131ndan min \u0259srin d\u0259rdi-s\u0259ri t\u00f6k\u00fcl\u00fcr,<br \/>\nG\u00fcnd\u00fcz\u00fcn \u0259liyl\u0259 min bir z\u00fclm\u0259t s\u00f6k\u00fcl\u00fcr,<br \/>\nG\u00f6zl\u0259rin\u0259 gec\u0259nl\u0259, sanki s\u00fcrm\u0259 \u00e7\u0259kilir,<br \/>\nO g\u00f6z ya\u015f\u0131n deyilmi \u00e7aylar\u0131n, d\u0259nizl\u0259rin?<br \/>\nD\u00fcnya, sevincd\u0259n doldu, ya k\u0259d\u0259rd\u0259n g\u00f6zl\u0259rin?<\/p>\n<p>V\u0259 yaxud:<\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131nda min bir qov\u011fa \u0259sirl\u0259r yola sald\u0131n,<br \/>\nH\u0259r g\u00fcn\u00fc \u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259 qocald\u0131n,<br \/>\nNam\u0259rd \u0259lind\u0259 enib, m\u0259rd \u0259lind\u0259 ucald\u0131n,<br \/>\nSin\u0259nd\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcn s\u00fcrd\u00fc \u00e7irkinin, t\u0259mizl\u0259rin,<br \/>\nD\u00fcnya, sevincd\u0259n doldu, ya k\u0259d\u0259rd\u0259n g\u00f6zl\u0259rin?<\/p>\n<p>Bu suala \u00abD\u00fcnya sevincd\u0259n doldu, ya k\u0259d\u0259rd\u0259n g\u00f6zl\u0259rin?\u00bb adl\u0131 \u015feirin\u0259n \u015fair\u0259 cavab verir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n q\u0259min\u0259 q\u0259m kimi baxd\u0131m,<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n sevinci g\u00fcld\u00fcrd\u00fc m\u0259ni,<br \/>\nB\u00fct\u00fcn a\u011fr\u0131lar\u0131 q\u0259lb\u0259 buraxd\u0131m,<br \/>\nBu a\u011fr\u0131 ac\u0131lar \u00f6ld\u00fcrd\u00fc m\u0259ni. <\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 q\u0259m, k\u0259d\u0259r  \u00e7ox oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rn\u0259n t\u0259nqid\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Burda da \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259min filosofu say\u0131lan \u015eopenqauern\u0259n s\u0259s-s\u0259s\u0259 verir. O yaz\u0131rd\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131 q\u0259md\u0259n, k\u0259d\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u0130nsan ya\u015fay\u0131r, g\u0259lir \u00f6l\u00fcm astanas\u0131na \u00e7at\u0131r, ondan soru\u015fanda ki, \u00abh\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n parlaq an\u0131n\u0131 de\u00bb \u00e7ox adamlar he\u00e7 onu yad\u0131na sala bilmir. Bu parlaq an \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck aliml\u0259r h\u0259yat\u0131 elm\u0259 qurban verir, bu parlaq an \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sli yarad\u0131c\u0131lar ya\u015fay\u0131r v\u0259 yarad\u0131r.        \u00abD\u00fcnya susdu\u00bb \u015feirind\u0259 \u015eirin xan\u0131m yaz\u0131r:<\/p>\n<p>Q\u0259tr\u0259-q\u0259tr\u0259 qan t\u00f6k\u00fcld\u00fc, \u00e7ox taland\u0131 m\u0259kan\u0131m\u0131z,<br \/>\n\u0130nsanl\u0131\u011fa yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d ali \u0259d\u0259b, \u0259rkan\u0131m\u0131z,<br \/>\nHaqq\u0131m\u0131z\u0131 anlatma\u011fa az tap\u0131ld\u0131 imkan\u0131m\u0131z,<br \/>\nHe\u00e7 olmad\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259, i\u00e7imiz\u0259 t\u0259kan\u0131m\u0131z,<br \/>\nH\u0259r z\u00fcl\u00fcm\u0259, m\u00fcsib\u0259t\u0259, h\u0259qar\u0259t\u0259 d\u00fcnya susdu,<br \/>\nA\u011fz\u0131m\u0131za da\u015f bas\u0131ld\u0131, \u0259dal\u0259t\u0259 d\u00fcnya susdu.<\/p>\n<p>Hey \u00e7\u0259kildi g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 zaman-zaman ya\u011f\u0131 mili,<br \/>\nHey k\u0259sildi c\u0259lladlar\u0131n \u0259ll\u0259rind\u0259 haqq\u0131n dili,<br \/>\nN\u0259 bir qans\u0131z, n\u0259 qov\u011fas\u0131z olmad\u0131 ki, v\u0259t\u0259n ili,<br \/>\nOcaqlar\u0131 kor qoydular, quru yurdda qald\u0131 k\u00fcl\u00fc,<br \/>\nFitvalarda biz \u0259zildik, biz \u00fcz\u00fcld\u00fck, d\u00fcnya susdu<br \/>\nK\u0259tan t\u0259ki hey nazildik, hey s\u00fcz\u00fcld\u00fck, d\u00fcnya susdu.<\/p>\n<p>\u015e\u0259hidimiz m\u0259zar-m\u0259zar \u00e7oxald\u0131qca, adil\u0259\u015fdik,<br \/>\nTorpa\u011f\u0131m\u0131z hiss\u0259-hiss\u0259 al\u0131nd\u0131qca, vadil\u0259\u015fdik,<br \/>\nBeyn\u0259lmil\u0259l deyildikc\u0259 \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259, sad\u0259l\u0259\u015fdik,<br \/>\nYurdumuzdan pay verm\u0259k\u00e7in xainl\u0259rl\u0259, v\u0259d\u0259l\u0259\u015fdik\u2026<br \/>\nQan t\u00f6k\u00fcld\u00fc, bel b\u00fck\u00fcld\u00fc, yurd s\u00f6k\u00fcld\u00fc, d\u00fcnya susdu.<br \/>\nAtam\u0131z\u0131n q\u0259birin\u0259 xa\u00e7 \u00e7\u0259kildi, d\u00fcnya susdu,<\/p>\n<p>M\u0259n ona g\u00f6r\u0259 bu \u015feird\u0259n bel\u0259 \u00e7ox par\u00e7a g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm ki, \u00e7\u00fcnki bili-r\u0259m \u015eirin xan\u0131mdan yax\u015f\u0131 dem\u0259yi bacarmaram. M\u0259nim yegan\u0259 arzum budur ki, kimin indi ya\u015f\u0131 40-70 il aras\u0131d\u0131r, tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259y\u0259 baxmayaraq, n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbd\u0259 onlar\u0131 \u00f6n c\u0259bh\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rs\u0131nlar, \u00e7\u00fcnki torpa\u011f\u0131 \u0259ld\u0259n verm\u0259kd\u0259 bu n\u0259silin b\u00f6y\u00fck g\u00fcnah\u0131 var. Bir d\u0259 d\u00fcnyadan \u0259dal\u0259tlik g\u00f6zl\u0259m\u0259k bo\u015f \u015feydir, d\u00fcnya g\u00fccl\u00fcn\u00fc sevir. <\/p>\n<p>Budur, qans\u0131z, qadas\u0131z<br \/>\nYa\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn haqq\u0131na ged\u0259n yol,<br \/>\nHaql\u0131 olmaq ist\u0259yirs\u0259n \u2013<br \/>\nG\u00fccl\u00fc ol,<br \/>\nG\u00fccl\u00fc ol!<\/p>\n<p>           \u015eirin xan\u0131m\u0131n \u0130lahi \u015feirl\u0259ri haqq\u0131nda s\u00f6z dem\u0259m\u0259k g\u00fcnah olard\u0131. Onun b\u00fct\u00fcn kitablar\u0131 Allaha m\u00fcraci\u0259tn\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131r, onnan sonra d\u00fcnyavi \u015feirl\u0259r t\u0259bii ki, davam\u00e7\u0131 kimi gedir. Allah\u0131m\u0131z yer \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00f6z xalif\u0259sini yaradanda (Quran-2\/30) y\u0259qin ki, \u015eirin xan\u0131m kimi s\u00f6z\u00fc d\u00fcz, niyy\u0259ti d\u00fcz, \u0259m\u0259li a\u00e7\u0131q, \u0259xlaq\u0131 t\u0259miz adam\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. Amma insan \u015feytannan m\u00fcbariz\u0259y\u0259 d\u00f6zm\u0259di v\u0259 onu d\u00fcz yola d\u0259v\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259nn\u0259tn\u0259n b\u0259rab\u0259r c\u0259h\u0259nn\u0259m d\u0259 laz\u0131m oldu. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n tarixi g\u00f6st\u0259rir ki, yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 insanlar\u0131n g\u00fcnahlar\u0131 \u00e7oxal\u0131r ki, azalm\u0131r. H\u0259bsxanalar dustaqlarnan doludur v\u0259 azadl\u0131qda da h\u0259l\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r adam qal\u0131r, kimin ki, \u0259sil yeri zindand\u0131! G\u00fcnahlar\u0131n say\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olan v\u0259kill\u0259rdir. B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259n populyar pe\u015f\u0259 \u2013 v\u0259kildir. Buna baxmayaraq, bu d\u00fcnyada haqq qazanmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Varl\u0131, g\u00fccl\u00fc h\u0259mi\u015f\u0259 kas\u0131bdan, z\u0259ifd\u0259n haql\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya haqs\u0131z d\u00fcnya kimi adlan\u0131r, kas\u0131b\u0131n, g\u00fccs\u00fcz\u00fcn haqq qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeg\u0259n\u0259 imkan\u0131 axir\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 qal\u0131r.<\/p>\n<p>Orda r\u00fc\u015fv\u0259t, orda day\u0131 olmayacaq,<br \/>\nOrda kims\u0259, bir kims\u0259ni vurmayacaq,<br \/>\nOrda cibl\u0259r haram pulla dolmayacaq,<br \/>\nKims\u0259 kimin arxas\u0131nda durmayacaq.<\/p>\n<p>Orda b\u0259\u015f\u0259r \u00f6z haqq\u0131na \u00e7atacaqd\u0131,<br \/>\nF\u0259rqi yoxdur hans\u0131 dind\u0259 do\u011fulacaq.<br \/>\nT\u0259miz ruhun t\u0259nd\u0259n ayr\u0131 yatacaqd\u0131,<br \/>\nOrda hikk\u0259, orda tamah da\u011f\u0131lacaq.<br \/>\n                                                  \u00abBir tanr\u0131 var\u00bb<\/p>\n<p>\u015eadiman\u0131n ilahi \u015feirl\u0259rini \u00abB\u00f6y\u00fck Yaradana, Qoru Allah\u0131m, R\u0259bb\u0259, N\u0259 ola yeti\u015f\u0259m s\u0259n\u0259, Allah\u0131m, Niy\u0259 \u015fairl\u0259ri yaratd\u0131n, Allah\u00bb \u2013\u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya, \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan, \u00abBir Tanr\u0131m var, Yaradan\u0131m, Qalib ola bilm\u0259z\u00bb \u2013 \u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya, kiminin tac\u0131 d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan, \u00abQuranda \u015fairl\u0259r haqq\u0131nda ay\u0259, Saxla g\u00f6yd\u0259 h\u0259l\u0259 da\u015f\u0131, Allah; G\u00f6yu, yeri yaradan, Dualar\u0131mda m\u0259n s\u0259ni tutdum\u00bb \u2013 \u00abA\u011f\u0131la b\u0259h\u0259r d\u00fcnya, \u00fcr\u0259y\u0259 q\u0259h\u0259r d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131ndan , \u00abS\u0259cd\u0259 n\u0259 g\u0259r\u0259k h\u0259r b\u00fct\u0259 Allah olan yerd\u0259; \u0130lahi, s\u0259n m\u0259ni oda salm\u0131san, Allah \u00f6z sirrini biz\u0259 verm\u0259yir, Allah bizim yan\u0131m\u0131zda; S\u0259n\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131bd\u0131 \u0259ll\u0259r, \u0130lahi\u00bb \u2013 \u00abAy adamlar, m\u0259n burdayam\u00bb kitab\u0131ndan x\u00fcsusiyl\u0259 qeyd el\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u015eirin xan\u0131m\u0131n ilahi \u015feirl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 iki d\u0259n\u0259 dua \u015feiri var. Biri h\u0259l\u0259 onun ilk kitab\u0131nda, Sovet vaxtda \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u00ab\u00dcr\u0259k niy\u0259 a\u011fr\u0131y\u0131rsan\u00bb toplusunda \u2013 \u00ab\u018fncam et\u00bb adl\u0131 \u015feiridir. Bu dua 1990-c\u0131 ild\u0259 \u2013 Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin gur vaxt\u0131nda yaz\u0131l\u0131b:<\/p>\n<p>Ax\u0131d\u0131lan qanlara,<br \/>\nYand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f canlara,<br \/>\nK\u00f6m\u0259ksiz insanlara,<br \/>\nAy Allah, bir \u0259ncam et!<\/p>\n<p>O vaxtdan 23 il ke\u00e7ib, amma v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fmir, o zamannan m\u00fcqayis\u0259d\u0259 art\u0131q v\u0259ziyy\u0259t getdikc\u0259 pisl\u0259\u015fir. \u0130ndiki vaxta q\u0259d\u0259r bizim 20% torpa\u011flar\u0131m\u0131z h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015f\u011faldad\u0131r v\u0259 problem nec\u0259 var idi bel\u0259 d\u0259 qal\u0131r.<\/p>\n<p>Qan a\u011flayan ell\u0259r\u0259,<br \/>\nA\u011f\u0131 dey\u0259n dill\u0259r\u0259,<br \/>\nBu b\u0259lal\u0131 ill\u0259r\u0259,<br \/>\nAy Allah, bir \u0259ncam et!<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ilahi, v\u0259t\u0259n, d\u00fcnya janrlarda \u015feir yazmaq \u015faird\u0259n f\u0259ls\u0259f\u0259 s\u0259mtli a\u011f\u0131l, b\u00f6yk emosianal enerji v\u0259 istedad t\u0259l\u0259b el\u0259yir. Kim ki, bu m\u00f6vzuda yazmama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, dem\u0259li yuxar\u0131daki sadalanan \u00fc\u00e7 c\u0259h\u0259td\u0259n, he\u00e7 olmasa birind\u0259n,<br \/>\nonun \u00e7atmamazl\u0131\u011f\u0131 var. Bu m\u00f6vzular \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259r m\u00f6vzulara aiddi v\u0259 h\u0259r adama onu yazmaq verilm\u0259yir.<br \/>\nX\u00fcsusiyl\u0259 qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, kitablar\u0131n ilham adl\u0131 b\u00f6lm\u0259sind\u0259n \u00abT\u0259k s\u0259ni ist\u0259yir\u0259m, Mavi yuxular\u0131m, Yanaca\u011fam, Saz\u0131m \u00e7al\u00bb \u2013 \u00ab\u00c7\u0259k\u0259n\u0259 q\u0259m d\u00fcnya, \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n\u0259 d\u0259m d\u00fcnya\u00bb, \u00ab\u0130ki damla ya\u015f, Baxa bilmir\u0259m, D\u0259li \u00fcr\u0259k, Dolan vaxt\u0131, \u0130lham p\u0259risi, Kimd\u0259n \u00f6yr\u0259ndin, \u00dcr\u0259yimin dolan vaxt\u0131\u00bb\u2013\u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya, Kiminin tac\u0131 d\u00fcnya\u00bb, \u00abN\u0259 \u015f\u00f6l\u0259l\u0259r sa\u00e7d\u0131n yen\u0259? \u00dcr\u0259yimd\u0259 dil\u0259kl\u0259rim sell\u0259r t\u0259ki, Dil\u0259 g\u0259ldi \u00fcr\u0259yimd\u0259 duy\u011fular, A\u011flad\u0131r k\u00f6nl\u00fcm\u00fc sultan t\u0259bim\u00bb \u2013 \u00abA\u011f\u0131la b\u0259h\u0259r d\u00fcnya, \u00dcr\u0259y\u0259 q\u0259h\u0259r d\u00fcnya\u00bb kitablar\u0131ndan se\u00e7m\u0259l\u0259rdir. M\u0259n \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f kitablarda ged\u0259n bu b\u00f6lm\u0259l\u0259ri \u015eirin xan\u0131m\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q labaratoriyas\u0131 adlandrard\u0131m. \u00c7\u0259tindir kim is\u0259 bu labaratoriyaya gir\u0259 bilsin. Neft Da\u015flar\u0131nda i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 m\u0259n bir d\u0259f\u0259 bel\u0259 s\u0259hn\u0259 g\u00f6rd\u00fcm: Qazan elektrik sobada qaynay\u0131r, balaca m\u0259tb\u0259xtd\u0259 tavan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 su damc\u0131lar\u0131 y\u0131\u011f\u0131l\u0131b v\u0259 \u015eirin xan\u0131m, \u0259lind\u0259 q\u0259l\u0259m n\u0259 is\u0259 yaz\u0131r. O yaz\u0131 \u00abBurdan bir atl\u0131 ke\u00e7di\u00bb poemas\u0131 olmu\u015fdu. O x\u00f6r\u0259yin duzu, istiotu nec\u0259 olub yad\u0131ma g\u0259lmir, amma bu poemaya, \u015fair-publisist \u018fli Rza X\u0259l\u0259flinin yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abAxtala \u0259fsan\u0259si\u00bb kitab\u0131ndan bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olar ki, poeman\u0131n h\u0259m duzu, h\u0259m istiotu tam qaydas\u0131nda olubmu\u015f. \u0130lham b\u00f6lm\u0259sinin \u015feirl\u0259rinin lirikas\u0131n\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259t \u015feirl\u0259riyn\u0259n m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k olar, yan\u011f\u0131 da, at\u0259\u015f d\u0259 he\u00e7 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik \u015feirl\u0259rd\u0259n az deyil.   <\/p>\n<p>\u0130\u00e7imd\u0259 al\u0131\u015fan yanan bir odam,<br \/>\nE\u015fqi \u0259r\u015f\u0259 b\u00fcl\u0259nd d\u0259li f\u0259ryadam,<br \/>\nM\u0259nd\u0259n od al\u0131bd\u0131 H\u0259vva v\u0259 Adam,<br \/>\nMin ildi qovuyla k\u00f6zs\u00fcz oca\u011fam,<br \/>\n\u00d6ls\u0259m d\u0259 m\u0259zarda hey yanaca\u011fam!<\/p>\n<p>K\u00f6ks\u0259 \u0130lahid\u0259n bas\u0131l\u0131b at\u0259\u015f,<br \/>\nKi, h\u0259rar\u0259timd\u0259n od al\u0131r G\u00fcn\u0259\u015f,<br \/>\nYer-g\u00f6y bu alovdan q\u0259\u015f el\u0259yir, q\u0259\u015f!<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n saza\u011f\u0131n m\u0259n anaca\u011fam,<br \/>\n\u00d6ls\u0259m d\u0259 m\u0259zarda hey yanaca\u011fam!<\/p>\n<p>\u015eirin xan\u0131m\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q enerjisinin reaktoru o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fcd\u00fcr ki, onun \u00abh\u0259rar\u0259tind\u0259n od al\u0131r g\u00fcn\u0259\u015f\u00bb, h\u0259m\u00e7inin laqeyd adamlar\u0131n \u00fcr\u0259kl\u0259ri d\u0259 onun odunnan al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6nd\u00fcr\u0259 bilm\u0259yir odumu r\u00fczgar,<br \/>\nOdur ki, arada qal\u0131bd\u0131 \u00f6gar,<br \/>\nQovrulur k\u00f6ks\u00fcmd\u0259 \u00fcr\u0259k, can-cigar,<br \/>\nK\u00fcl\u00fcml\u0259 alova boyanaca\u011fam,<br \/>\n\u00d6ls\u0259m d\u0259 m\u0259zarda hey yanaca\u011fam!<\/p>\n<p>Dad \u00e7\u0259kir \u0259limd\u0259n uca f\u0259l\u0259kl\u0259r,<br \/>\nYan\u0131r at\u0259\u015fimd\u0259n odsuz \u00fcr\u0259kl\u0259r,<br \/>\nG\u00f6yd\u0259 qanad a\u00e7\u0131r mavi m\u0259l\u0259kl\u0259r,<br \/>\nDem\u0259 ki, ey k\u00f6n\u00fcl, usanaca\u011fam,<br \/>\n\u00d6ls\u0259m d\u0259 m\u0259zarda hey yanaca\u011fam! <\/p>\n<p>Yuxar\u0131da yazm\u0131\u015fd\u0131m ki, \u015eirin xan\u0131m\u0131n b\u00fct\u00fcn yar\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n<br \/>\nq\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tti \u2013 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlikdir. O v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 h\u0259m\u00e7inin sev\u011fi<br \/>\n\u015feirl\u0259rin\u0259 d\u0259 g\u0259tir\u0259 bilib. M\u0259h\u0259bb\u0259t b\u00f6lg\u0259sinin diqq\u0259timd\u0259 iz qoyan bir \u015feirind\u0259n dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. Bu \u015feirin ad\u0131 \u00ab Yan\u0131q K\u0259r\u0259m\u00bbdir, ham\u0131 bilir ki, bu dastan erm\u0259ni \u018fsli v\u0259 m\u00fcs\u0259lman K\u0259r\u0259min aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f m\u0259h\u0259bb\u0259t  faci\u0259sind\u0259n b\u0259hs edir. Az\u0259rbaycanda q\u0259dim vaxtlardan xa\u00e7p\u0259r\u0259stl\u0259ri erm\u0259nil\u0259r kimi adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda xa\u00e7p\u0259r\u0259st erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri var idi, bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, torpaq da erm\u0259nil\u0259rin idi. \u0130ndi \u00f6z-\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 sual ver\u0259k: Canubi Qafqazda erm\u0259nil\u0259rd\u0259n d\u0259 \u00e7ox, yerli xalq g\u00fcrc\u00fcl\u0259r ya\u015fay\u0131r, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda da onlar\u0131n k\u0259ndl\u0259ri var v\u0259 Zaqatala v\u0259 Qax rayonunda m\u00fcs\u0259lmanla\u015fm\u0131\u015f g\u00fcrc\u00fcl\u0259r \u2013 inqiloylar da ya\u015fay\u0131r, niy\u0259 Qaraba\u011f xa\u00e7p\u0259r\u0259stl\u0259rini g\u00fcrc\u00fcl\u0259r yox erm\u0259nil\u0259r adland\u0131r\u0131rlar? Niy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259rm\u0259n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan xalq bizim t\u00fcrk dilimiz\u0259 \u00e7ox meyillidir? Niy\u0259 g\u00f6r\u0259 bizim xalq mahn\u0131lar\u0131, onlar, \u0259sil \u00f6z xalq mahn\u0131lar kimi q\u0259bul edirl\u0259r? Bunun\u00e7\u0131n da T\u00fcrkm\u0259n v\u0259 \u018frm\u0259n s\u00f6zl\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259k. Bu h\u0259r iki s\u00f6z\u00fc t\u00fcrk dilin\u0259 aid etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn linqvistika \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259x\u0259ssis olmaq laz\u0131m deyil. T\u00fcrkm\u0259n \u2013 m\u0259n t\u00fcrk\u0259m, \u018frm\u0259n \u2013 m\u0259n \u0259r\u0259m m\u0259nas\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Dem\u0259li bu iki xalq eyni k\u00f6kl\u00fcd\u00fcrl\u0259r \u2013 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259lidirl\u0259r. Ham\u0131m\u0131za ayd\u0131nca b\u0259llidir ki, erm\u0259nil\u0259rin aras\u0131nda a\u011fb\u0259niz, g\u00f6yg\u00f6z v\u0259 qara, t\u00fckli olanlar var. A\u011fb\u0259niz, g\u00f6y -g\u00f6z olanlar \u2013 erm\u0259nil\u0259rdi, t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259lidirl\u0259r; qara, t\u00fckl\u00fc \u2013 haylard\u0131, kimi ki, ruslar Suriyadan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n c\u0259nubi Qafqaz\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 bizim torpaqlara k\u00f6\u00e7\u00fcrtm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. X\u0130\u0130-ci \u0259srd\u0259 q\u0131p\u00e7aq t\u00fcrkl\u0259r d\u0259 (rus \u0259d\u0259biyyatda Polovts\u0131) \u015eimal Qafqaz s\u0259hralar\u0131ndan C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6c el\u0259y\u0259nd\u0259 yerli xalqlar\u0131n aras\u0131nda \u0259riyibl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li erm\u0259nil\u0259ri haylardan ay\u0131rmaq laz\u0131m idi. Haylar Qafqaza g\u0259lm\u0259dil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si Rus \u0130mperiya siyas\u0259tiyn\u0259n ba\u011fl\u0131 idi. \u0130ndi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259ri \u00f6zl\u0259ri d\u0259 haylar\u0131n \u0259lind\u0259, ruslar\u0131n siyas\u0259tinin \u0259lind\u0259 \u0259sir qal\u0131b. Fikirimc\u0259, b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda \u015eadiman ola bilsin birinci olub ki, kim bu problem\u0259 bel\u0259 n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n bax\u0131b.<\/p>\n<p>\u00abYan\u0131q K\u0259r\u0259m\u00bb \u2013<br \/>\n\u00ab\u018fsli, K\u0259r\u0259m\u00bb dastan\u0131n can f\u0259ryad\u0131,<br \/>\nBir mill\u0259tin iki dind\u0259 nal\u0259 dad\u0131,<br \/>\nO xa\u00e7p\u0259r\u0259st Albanyan\u0131n \u0130slam ad\u0131,<br \/>\n\u0130sa (s) il\u0259 M\u00fch\u0259mm\u0259din (s) R\u0259bb imdad\u0131!\u2026<\/p>\n<p>\u00abYan\u0131q K\u0259r\u0259m\u00bb \u2013<br \/>\n\u018fsrl\u0259rin o tay\u0131nda din sava\u015f\u0131,<br \/>\nBir mill\u0259tin g\u00f6zl\u0259rind\u0259n axan ya\u015f\u0131,<br \/>\n\u0130slam\u0131n\u0131 tutan K\u0259r\u0259m d\u0259rd\u0259 na\u015f\u0131,<br \/>\nO xa\u00e7p\u0259r\u0259st \u018fsli il\u0259 can sirda\u015f\u0131.<\/p>\n<p>\u00abYan\u0131q K\u0259r\u0259m\u00bb \u2013<br \/>\n\u0130ki g\u0259ncin bir m\u0259h\u0259bb\u0259t simfonyas\u0131,<br \/>\nBir tayfan\u0131n iki dind\u0259 hicran yas\u0131,<br \/>\nK\u0259r\u0259m deyib, yanan q\u0131z\u0131n q\u0131z h\u0259yas\u0131,<br \/>\nK\u00fcl\u0259 d\u00f6n\u0259n iki g\u0259nc\u0259 d\u00f6vran as\u0131. <\/p>\n<p>\u00abBir mill\u0259tin iki dind\u0259 nal\u0259 dad\u0131\u00bb, \u00abBir mill\u0259tin g\u00f6zl\u0259rind\u0259n axan ya\u015f\u0131\u00bb, \u00abBir tayfan\u0131n iki dind\u0259 hicran yas\u0131\u00bb dem\u0259kl\u0259 \u015fair oxucusuna  hans\u0131 m\u0259tl\u0259bl\u0259ri \u00e7atd\u0131r\u0131r? Bizim milli akademikl\u0259r vaxt\u0131yla \u015fair\u0259nin fikrin\u0259 g\u0259l\u0259 bils\u0259ydil\u0259r, m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z boynuna g\u00f6t\u00fcr\u0259 bils\u0259ydil\u0259r, vaxt\u0131nda laz\u0131m olan m\u0259qal\u0259l\u0259rn\u0259n k\u00fctl\u0259vi m\u0259tbuatda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ets\u0259ydil\u0259r mill\u0259ti ba\u015fa salsaydilar ki, Yuxar\u0131 Qaraba\u011fda biz iki dind\u0259 bir mill\u0259tik, bunu orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rslikl\u0259r\u0259 salsayd\u0131lar biz indi n\u0259 Qaraba\u011f problemiyn\u0259n \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalmazd\u0131q, n\u0259 d\u0259 o q\u0259d\u0259r qurban verm\u0259zdik. Bu \u015feir birinci d\u0259f\u0259 2007-ci ild\u0259 \u00abA\u011f\u0131la b\u0259h\u0259r d\u00fcnya, \u00fcr\u0259y\u0259 q\u0259h\u0259r d\u00fcnya\u00bb kitab\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131b, 2008-ci ild\u0259 \u00abKredo\u00bb q\u0259zetind\u0259 v\u0259 2008-ci ild\u0259 \u00abSe\u00e7m\u0259l\u0259r\u00bb kitab\u0131nda \u00e7ap olunub, internetd\u0259 saytlara qoyulub, heyif ki, bu \u015feir \u0259d\u0259biyyatnan ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir m\u00fct\u0259x\u0259ssisin diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259di. Y\u0259q\u0131n ki, haylar bizimn\u0259n apar\u0131lan ideoloji m\u00fcharib\u0259d\u0259 bel\u0259 s\u0259hfl\u0259r buraxmazd\u0131lar. Ba\u015f vermi\u015f bu faci\u0259vi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 biz, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259qsirl\u0259ndirm\u0259liyik.<br \/>\n           \u015eirin xan\u0131m\u0131n t\u0259bi\u0259tn\u0259n d\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 \u015feirl\u0259ri var, onlar o q\u0259d\u0259r lirikdir ki, adamda bu ax\u0131c\u0131 b\u0259ndl\u0259ri \u0259zb\u0259rl\u0259m\u0259k ist\u0259yi yaran\u0131r. Amma m\u0259n bu \u015feirl\u0259rin aras\u0131nda ekoloji \u015feirl\u0259ri izhar etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Ax\u0131r\u0131nc\u0131 20-30 il d\u00fcnyada k\u0259skin \u0259hali artmas\u0131ynan xarakteriz\u0259 olunur v\u0259 onuynan ba\u011fl\u0131 qida, t\u0259miz hava, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin azalmas\u0131 probleml\u0259rini \u015fair\u0259 m\u00fcasir adam\u0131n qaba\u011f\u0131nda sual kimi qoyur: \u00abYa t\u0259mizlikd\u0259 ya\u015famaq, ya da \u00e7irkd\u0259 batmaq?\u00bb \u015eair\u0259 buna k\u0259nardan m\u00fc\u015fahid\u0259 kimi yana\u015fm\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u00fcn f\u0259al bir m\u00f6vqeyi var, hans\u0131 ki, bu onun \u015feirl\u0259rd\u0259 t\u0259zah\u00fcr edir. H\u0259l\u0259 onun birinci kitab\u0131ndan bu m\u00f6vzuya aid \u015feirl\u0259rini qeyd el\u0259m\u0259k olar. Onun \u00abYanan \u00f6vladam, X\u0259z\u0259r, d\u0259rd\u0259 d\u00f6z a\u011flama\u00bb, \u00abEy adamlar, m\u0259n burdayam\u00bb kitab\u0131ndan \u2013 \u00abF\u0259lak\u0259t y\u00fcr\u00fcy\u00fcr m\u0259ml\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 Kim k\u0259sibdi bu a\u011fac\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131\u00bb  y\u00fcks\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u00f6vqeyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir.<br \/>\n         \u015eadiman\u0131 ba\u015fqa m\u00fcasir \u015fairl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 onun satirik \u015feirl\u0259rdir. \u0130ndi satiraya \u00fcz tutan az qism \u015fairl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olar. M\u00fcasir zamanda bel\u0259 \u015feir n\u00f6v\u00fc d\u0259b deyil, dey\u0259s\u0259n o he\u00e7 vaxt \u015fairl\u0259rin aras\u0131nda populyar olmay\u0131b, \u00e7\u00fcnki bel\u0259 \u015feil\u0259rl\u0259 dost qazanmazsan, amma d\u00fc\u015fm\u0259ninin say\u0131 artar. Sayca c\u0259mi \u2013 19 d\u0259n\u0259dir. Bu satiralar \u2013 \u00ab\u00c7\u0131xar can\u0131 yoxsulun, Sat\u0131ram, Jorjikl\u0259r, Bu yaz\u0131q xalqa qalan bo\u015f quruca z\u0259hm\u0259t olur\u00bb \u2013 \u00abSe\u00e7m\u0259l\u0259r-1\u00bb, \u00abAh yaz\u0131q m\u0259ml\u0259k\u0259t, ah yaz\u0131q V\u0259t\u0259n, M\u00fcst\u0259qilik, \u018fc\u0259b yax\u015f\u0131 m\u0259kand\u0131, \u015eeytan \u00f6z\u00fc puldu, pul, \u0130ndi ham\u0131 varl\u0131ya, pulluya t\u0259zim edir, Neft\u00e7i m\u00fch\u0259ndisin yuxusu, R\u00fc\u015fv\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015f, Haram yey\u0259n ba\u015fdad\u0131, M\u0259ddah\u0131\u00bb \u2013 \u00abSe\u00e7m\u0259l\u0259r-11\u00bb, \u00abAy bu k\u00f6n\u00fcl yoxsulu, G\u00fcnah ed\u0259ni, Ucaldaq islam\u0131, Ki\u015fidi bu, T\u00fclk\u00fc xisl\u0259tli adam, \u018fl\u0259baxan\u00bb \u2013 \u00abSe\u00e7m\u0259l\u0259r-111\u00bb d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer al\u0131b. Bu \u015feirl\u0259ri sosial, din v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t satira n\u00f6vl\u0259rin\u0259 b\u00f6lm\u0259k olar.<br \/>\n      \u00c7ap olunmu\u015f kitablar\u0131n Xat\u0131rlamalar b\u00f6lg\u0259sind\u0259 M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259y\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u00ab\u0130stiqlal\u0131n sora\u011f\u0131\u00bb (Se\u00e7m\u0259l\u0259r-111), B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259y\u0259 \u0259ruzda yaz\u0131lan  \u00abEy b\u00f6y\u00fck \u015fairim\u00bb (Se\u00e7m\u0259l\u0259r-11), Dahi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin unudulmaz xatir\u0259sin\u0259 \u0259ruzda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00ab\u00dczeyir elimizin dahisidir\u00bb (Se\u00e7m\u0259l\u0259r-11), b\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259rin atas\u0131 olan \u00abMustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00bb (Se\u00e7m\u0259l\u0259r-111) v\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u015eadiman\u0131n yar\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259m\u0259yi olmu\u015f \u00ab\u0130lyas Tapd\u0131q\u00bb, v\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015f \u00abAz\u0259rn\u0259\u015fr\u00bbin sabiq direktoru \u018fjd\u0259r Xanbabayev\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u00ab\u00d6l\u00fcmd\u0259n y\u00fcks\u0259kd\u0259 duran v\u0259t\u0259nda\u015f\u00bb \u015feirl\u0259rini x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi.<br \/>\n        \u00ab\u00d6t\u0259nl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259r\u00bb kitab\u0131ynan \u015eadiman\u0131n \u00e7ap olmu\u015f \u015feirl\u0259rin say\u0131 3600-i \u00f6td\u00fc. \u00c7ox t\u0259\u0259c\u00fcblidir ki, o q\u0259d\u0259r yazan  v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fair\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 geni\u015f tan\u0131nm\u0131r. H\u0259m\u00e7inin \u0259d\u0259-biyyat salnam\u0259\u00e7il\u0259ri d\u0259 m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyatdan yazanda he\u00e7 onun ad\u0131n\u0131 da \u00e7\u0259kmirl\u0259r. Tan\u0131\u015f olan salnam\u0259\u00e7il\u0259r deyirl\u0259r ki, \u00abyad\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xd\u0131n\u00bb, tan\u0131\u015f olmayan da, n\u0259 dey\u0259s\u0259n \u2013 deyir tan\u0131m\u0131ram bel\u0259 \u015fairi&#8230; Bu m\u0259n\u0259 q\u0259dim d\u00fcnyada olan i\u015fg\u0259nc\u0259ni xat\u0131rlad\u0131r, lat\u0131nca onun ad\u0131 \u00abDomnatsio memori\u00bb \u2013 m\u0259nas\u0131 xat\u0131rlama i\u015fg\u0259nc\u0259sidir. Vaxt\u0131yla bu i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259 \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259r m\u0259ruz qal\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, onnan bir tarixi \u015f\u0259xs kimi, q\u0259dim kitablarda, o ya\u015fayan ill\u0259rd\u0259, he\u00e7n\u0259 tapmaq olmaz. \u0130ndiki zamanda yen\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 ki, amerika aliml\u0259ri var, interneti k\u0259\u015ff etdil\u0259r, internet verm\u0259z ki, yarad\u0131c\u0131 adam\u0131n ad\u0131n\u0131 tam yer \u00fczd\u0259n silm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsun.<br \/>\nM\u0259n bu icmal m\u0259qal\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam \u015eirin xan\u0131m\u0131n \u00fcmumi yarad\u0131c\u0131l\u0131q potensial\u0131ndan oxucularda t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131m. M\u0259qs\u0259d\u0259 v\u0259 m\u0259rama n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7atd\u0131m t\u0259k Allah bil\u0259r.<br \/>\n             M\u0259qal\u0259nin davam\u0131 olaraq \u015eadiman\u0131n t\u0259z\u0259 kitab\u0131ndan ayr\u0131ca dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m. Bu kitab\u0131n s\u0259b\u0259bkar\u0131 m\u0259n olmu\u015fam. \u00abKredo\u00bb qazetind\u0259 2008-ci ild\u0259 \u015fair\u0259nin ilk \u015feirl\u0259rind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259n\u0259 \u00e7ap olunub, onlardan biri d\u0259 mart 1970-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u00abKimin\u0259 ac\u0131 d\u00fcnya\u2026\u00bb kitab\u0131na sal\u0131nm\u0131\u015f \u00abBayram\u0131m g\u0259lir\u00bb \u015feiridir. Bu \u015feir \u015fair\u0259nin, h\u0259l\u0259lik ki, birinci ka\u011f\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n \u0259s\u0259ridir. B\u0259zi adamlarda \u015f\u00fcbh\u0259 yaran\u0131b ki, on d\u00f6rd ya\u015fl\u0131 q\u0131z, \u00f6z\u00fc d\u0259 ucqar bir k\u0259ndd\u0259n, bel\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015feir yaza bil\u0259rmi? Bunu m\u0259n \u015eirin xan\u0131ma t\u0259hqir kimi sayd\u0131m v\u0259 bo\u015f vaxt\u0131m\u0131z olan kimi ondan xahi\u015f el\u0259dim ki, arxivi qald\u0131rs\u0131n. Arxiv \u00e7oxsayl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onu ham\u0131s\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131b, \u00e7ap el\u0259y\u0259 bilm\u0259dik. \u0130ndiki \u00e7\u0131xan kitablar\u0131n \u015feirl\u0259ri \u0259sas\u0259n 1970-1980-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Bu kitab\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 biz ikimiz iki ild\u0259n \u00e7ox i\u015fl\u0259mi\u015fik, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00ab\u00d6t\u0259nl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259r\u00bb adl\u0131 iri h\u0259cmli orijinal kitab d\u00fcnyaya g\u0259lib. Kitab\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan \u015feirl\u0259r n\u0259 he\u00e7 yerd\u0259 \u00e7ap olunmay\u0131b, n\u0259 d\u0259 s\u0259sl\u0259nm\u0259yib. Vaxt\u0131yla m\u00fc\u0259llif n\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259hd edibs\u0259, \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o ill\u0259rin \u015feirl\u0259rinin \u00e7ap\u0131na nail ola bilm\u0259yib. Dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, arxivi tam ara\u015fd\u0131r\u0131b, \u00e7ap etm\u0259yi bacarmad\u0131q. Qalan \u015feirl\u0259r, allah qoysa, bir kitaba b\u0259s el\u0259s\u0259, ayr\u0131 kitab kimi \u00e7\u0131xacaq, ya da n\u00f6vb\u0259ti \u00e7ap olunacaq kitabda b\u00f6lm\u0259 kimi \u2013 \u00ab\u00d6t\u0259nl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259r 11\u00bb ad\u0131yla \u00e7ap olunacaq. \u00dcmidvaram ki, \u00ab\u00d6t\u0259nl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259r\u00bb adl\u0131 kitab \u00e7apdan \u00e7\u0131xandan sonra daha he\u00e7 kimd\u0259 \u015feirl\u0259rin tarixinin saxtala\u015fmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 yaranmayacaq.<br \/>\n         \u018fn\u0259n\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 kitab b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259ki    kimi Allaha m\u00fcraci\u0259tn\u0259n ba\u015flay\u0131r. Bu b\u00f6lm\u0259d\u0259n iki \u015feiri qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim \u00abYa R\u0259bb\u00bb v\u0259 \u00abTanr\u0131 saxlas\u0131n\u00bb. \u00abYa R\u0259bb\u00bb \u015feirind\u0259 \u015fair\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u0130nsana yarars\u0131z h\u0259yat n\u0259 fayda?<br \/>\nDilsiz\u0259 acizdi bu qanun-qayda,<br \/>\nVicdan haqq itirib, can haya-hayda,<br \/>\nYa R\u0259bb bu d\u00fcnyaya m\u0259n niy\u0259 g\u0259ldim? <\/p>\n<p>Yaq\u0131n ki, h\u0259r adam bel\u0259 m\u0259qama \u00e7at\u0131r ki, n\u0259 vaxt onun qaba-\u011f\u0131nda  bu suallar durur. Tarixi \u015f\u0259xl\u0259r t\u0259s\u0259lli tap\u0131r ki, onlar\u0131n ad\u0131 onlardan sonra da onlar\u0131 ya\u015fadacaq. B\u0259s m\u00fctl\u0259qi \u00e7oxluqu t\u0259\u015fkil el\u0259y\u0259n adamlar bu d\u00fcnyada n\u0259 iz qoyacaq? Bu f\u0259ls\u0259fi suala \u015fair\u0259 \u00f6z \u015feirind\u0259 \u00abQabarl\u0131 \u0259ll\u0259r\u00bbl\u0259 cavab verir: <\/p>\n<p>B\u00f6yuk \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri, b\u00f6yuk k\u0259ndl\u0259ri,<br \/>\nD\u00fcnyaya g\u0259tirdin, qabarl\u0131 \u0259ll\u0259r,<br \/>\nSussuz torpaqlarda tikdin b\u0259ndl\u0259ri,<br \/>\nBar-b\u0259h\u0259r yetirdin, qabarl\u0131 \u0259ll\u0259r.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131lla nem\u0259tl\u0259r s\u00fcfr\u0259y\u0259 doldu,<br \/>\nZ\u0259hm\u0259tin ham\u0131dan birinci oldu,<br \/>\nF\u0259r\u0259hd\u0259n g\u00f6zl\u0259rin q\u00fcrurla doldu,<br \/>\nDa\u015fdan g\u00fcl bitirdin, qabarl\u0131 \u0259ll\u0259r.     <\/p>\n<p>Qabarl\u0131 \u0259ll\u0259rin yiy\u0259l\u0259ri q\u00fcrurla dey\u0259 bil\u0259rl\u0259r: \u00abBiz d\u00fcnyan\u0131n daya\u011f\u0131y\u0131q, d\u00fcnyada n\u0259 varsa bizim z\u0259hm\u0259timizn\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib, m\u0259n d\u0259 yarad\u0131c\u0131yam, Allah\u0131n pay\u0131 m\u0259nim d\u0259 ruhumda var\u00bb \u0130kinci \u015feir \u00abTanr\u0131 saxlas\u0131n\u00bb, bu da \u015eirin xan\u0131m\u0131n ikinci duas\u0131d\u0131. M\u0259nc\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259ldi, onu bu kitabdan oxuma\u011f\u0131 oxucullara t\u00f6vsiy\u0259 edir\u0259m.<br \/>\n              D\u00fcnya b\u00f6lg\u0259sin\u0259 aid \u015feirl\u0259r, \u0259ks\u0259riyy\u0259ti1980-ci ill\u0259r-l\u0259r\u0259 aiddi. Onlardan qeyd el\u0259m\u0259k olar: \u00ab\u015ead ya\u015fa insan, T\u00f6k\u00fcn yer\u0259 silahlar\u0131 insanlar, Ay \u0259srin \u00f6vladlar\u0131, D\u00fcnyam niy\u0259 q\u0259mli-s\u0259n, Analar s\u00fclh\u0259 yard\u0131r, Qoyun azad u\u00e7sun g\u00f6yl\u0259rd\u0259 qu\u015flar, Bizim d\u00fcnya adl\u0131 v\u0259t\u0259nimiz var, Uymayaq, Da\u011f\u0131tmay\u0131n, amand\u0131r, Atomsuz, n\u00fcv\u0259siz d\u00fcnya olayd\u0131\u00bb. Sadalanan \u015feirl\u0259rin ad\u0131ndan cavan \u015fair\u0259nin s\u00fclh\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 hiss olunur. \u0130nsan yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 yegan\u0259 \u015f\u00fcurlu canl\u0131d\u0131r v\u0259 bizim planetd\u0259 qalma\u011f\u0131 onun \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n asl\u0131d\u0131r. T\u0259bi\u0259t d\u0259, kainat da, yer k\u00fcr\u0259si d\u0259 o vaxt  g\u00f6z\u0259ldir ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r bu g\u00f6z\u0259lliy\u0259 q\u0131ym\u0259t qoyan\u0131 var.<\/p>\n<p>Yer d\u0259, g\u00f6y d\u0259, kainat da g\u00f6z\u0259ldir,<br \/>\n\u0130nsan varsa, t\u0259bi\u0259t d\u0259 g\u00f6z\u0259ldir,<br \/>\nTikir-y\u0131x\u0131r, s\u00f6k\u00fcr-qurur, d\u00fcz\u0259ldir,<br \/>\nBu bollu\u011fu m\u0259hv el\u0259m\u0259k, yamand\u0131r,<br \/>\nDa\u011f\u0131tmay\u0131n bu d\u00fcnyan\u0131, amand\u0131r,<\/p>\n<p>\u00abUymayaq\u00bb adl\u0131 \u2013 27.02.1988-ci ild\u0259 yaz\u0131lan \u015feird\u0259 \u015eirin xan\u0131m xalq\u0131m\u0131za t\u0259l\u0259 quran haylardan bizi ay\u0131q olma\u011fa s\u0259sl\u0259yirdi. H\u0259l\u0259 o vaxt cavan \u015fair\u0259 g\u0259lm\u0259 haylar\u0131 \u00abbizim k\u00f6kd\u0259n\u00bb olan erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ay\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259vandan a\u011f\u0131zlar\u0131 dadla\u015f\u0131b,<br \/>\nMill\u0259timiz \u00f6z k\u00f6k\u00fcn\u0259 yadla\u015f\u0131b,<br \/>\nSayat Nova haylara \u00f6vladla\u015f\u0131b\u2026<br \/>\nG\u00fcl\u0259r biz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n ya\u011f\u0131, qoymayaq,<br \/>\nQon\u015fuluqda h\u0259r fitn\u0259y\u0259 uymayaq.<\/p>\n<p>            Bu \u015feirn\u0259n V\u0259t\u0259n b\u00f6lm\u0259sind\u0259 olan \u00abQon\u015fu, bel\u0259 qon\u015fu-lu\u011fa ar olsun\u00bb \u015feiri uzla\u015f\u0131r. \u015eirin xan\u0131m, bu \u015feird\u0259, qon\u015fular\u0131 bir d\u0259f\u0259, o da hay ad\u0131ynan, s\u0259sl\u0259ndirir. Erm\u0259ni ad\u0131 haylara yadd\u0131 v\u0259 onlar onu \u00f6z\u011f\u0259 xalqdan al\u0131blar.<\/p>\n<p>Ad axtard\u0131n \u00f6z\u011f\u0259sinin ad\u0131nda,<br \/>\n\u00c7ox isindin bu torpa\u011f\u0131n odunda,<br \/>\nTarixini pis saxlad\u0131n yad\u0131nda,<br \/>\nQon\u015fu, bel\u0259 qon\u015fulu\u011fa ar olsun.<\/p>\n<p>Musiqimi, m\u0259nim deyim, alm\u0131san,<br \/>\n\u00d6z\u011f\u0259sinin tar-k\u0259man\u0131n \u00e7alm\u0131san,<br \/>\nAd\u0131n hayd\u0131, yurduma g\u00f6z salm\u0131san,<br \/>\nQon\u015fu b\u0259l\u0259 qon\u015fulu\u011fa ar olsun.<br \/>\n                                    06.12.1988<\/p>\n<p>Bu m\u00f6vzunu bu c\u00fcr yozmaq, h\u0259l\u0259 sovet g\u00fcc\u00fc olan vaxtda, an-caq vergili \u015fair\u0259 q\u0131sm\u0259t ola bil\u0259rdi. V\u0259t\u0259n b\u00f6lm\u0259sind\u0259n g\u0259nc vaxt\u0131nda yaz\u0131lan (1970-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259li) \u015feirl\u0259ri qeyd el\u0259m\u0259k la-z\u0131md\u0131r, Nax\u00e7\u0131vana v\u0259 Neft Da\u015flar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f \u015feirl\u0259r \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r.<br \/>\n       \u015eirin xan\u0131m\u0131, lap u\u015faq vaxtlardan, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc niy\u0259 az\u0259ri mill\u0259ti Sovet Az\u0259rbaycan\u0131ndan ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r? Niy\u0259 dili bir, dini bir olan mill\u0259t \u00f6z raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 par\u00e7alan\u0131b v\u0259 onun bir qismi yad dili, yad dini, yad \u0259n\u0259n\u0259si, yad tarixi olan Rus \u0130mperiyas\u0131na k\u00f6n\u00fcll\u00fc birl\u0259\u015fib? Bu suallar\u0131, k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259, m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 verirdi, ancaq onlar\u0131n cavablar\u0131, biliy\u0259 maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n u\u015fa\u011f\u0131, he\u00e7 c\u00fcr raz\u0131 sala bilmirdi. O h\u0259l\u0259 u\u015faq vaxtlar\u0131nda ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcb ki, rus ordusu Az\u0259rbaycana xilaskar ordu kimi yox, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 ordu kimi g\u0259lib. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fc\u0259llifin universitetd\u0259 oxudu\u011fu t\u0259l\u0259b\u0259 vaxtlar\u0131nda,1980-c\u0131 ild\u0259, \u00abQuzey elin G\u00fcney el\u0259 m\u0259ktubu\u00bb ad\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 n\u0259zm-hekay\u0259 bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rd\u0259n yaran\u0131b.<br \/>\n          1985-ci ilin yay\u0131nda \u015eirin xan\u0131m\u0131 y\u00fcks\u0259k q\u0131zd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, \u00abyatalaq\u00bb x\u0259st\u0259liyinin \u015f\u00fcbh\u0259siyn\u0259n, Musa Na\u011f\u0131yev, o vaxt Sema\u015fka ad\u0131na adland\u0131r\u0131lan x\u0259st\u0259xanaya sal\u0131blar. Diaqnoz do\u011frulmay\u0131b, ancaq ev\u0259 buraxma\u011fa da icaz\u0259 verm\u0259yibl\u0259r, onun bir aydan \u00e7ox k\u0259nardan t\u0259crid olunmu\u015f palatada qalmas\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 silsil\u0259 \u015feirl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. M\u00f6vzulara g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lm\u0259l\u0259rd\u0259 bu \u015feirl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olar. \u0130nsanda \u0259n yuks\u0259k hissl\u0259r m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 v\u0259t\u0259n sevgisi yarad\u0131r, onlardan hans\u0131n\u0131n g\u00fccl\u00fc olmas\u0131n\u0131 dem\u0259k \u00e7\u0259tindir. Y\u0259qin ki, bel\u0259  \u015fair tap\u0131lmaz ki, kim bu m\u00f6vzular\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259sin. Bu kitabda \u0259n b\u00f6y\u00fck b\u00f6lm\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t b\u00f6lm\u0259sidir (276 \u015feirdir). Dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u015eadiman\u0131n yar\u0131d\u0131c\u0131l\u0131qda bu \u0259n i\u015fl\u0259n\u0259n m\u00f6vzulard\u0131r. M\u0259h\u0259bb\u0259t \u015feirl\u0259rinin aras\u0131nda \u0259n cazib\u0259dar Yasamal\u0131da v\u0259 x\u0259st\u0259xanada yaz\u0131lanlard\u0131r.<br \/>\n              M\u0259qal\u0259nin ax\u0131r\u0131nda \u015eirin xan\u0131m\u0131n bir balaca \u015feirini n\u00fcmun\u0259 g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, hans\u0131 ki, ham\u0131s\u0131ndan yax\u015f\u0131 \u015fairin xasiyy\u0259tini v\u0259 h\u0259yat m\u00f6vqeyini g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir:<\/p>\n<p>     S\u018fLAM OLSUN<\/p>\n<p>Bu d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r \u00fcz\u00fcn\u00fc<br \/>\nG\u00f6r\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<br \/>\nQatlayanda \u015f\u0259r dizini<br \/>\n\u018fr\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<\/p>\n<p>Ala zaman \u00e7\u0259l\u0259yini,<br \/>\nD\u00f6y\u0259 \u015f\u0259rin dil\u0259yini,<br \/>\nH\u0259r nam\u0259rdin bil\u0259yini<br \/>\nG\u0259r\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<\/p>\n<p>He\u00e7 d\u00f6nm\u0259y\u0259 haqq yolundan,<br \/>\nBuxov d\u00fc\u015f\u0259 m\u0259rd qolundan,<br \/>\nH\u0259qiq\u0259ti \u00f6z k\u00f6lundan<br \/>\nD\u0259r\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<\/p>\n<p>D\u0259rya qopmaz maya\u011f\u0131ndan,<br \/>\nQ\u0259lb d\u00f6nm\u0259sin daya\u011f\u0131ndan,<br \/>\n\u015e\u0259ri dart\u0131b aya\u011f\u0131ndan<br \/>\nS\u0259r\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<\/p>\n<p>Haqq \u00e7\u0131xarda s\u0259s-s\u0259mrini,<br \/>\nT\u00fcty\u0259 ed\u0259n R\u0259bb \u0259mrini,<br \/>\nHalall\u0131qla \u00f6z \u00f6mr\u00fcn\u00fc<br \/>\nS\u00fcr\u0259nl\u0259r\u0259 s\u0259lam olsun.<\/p>\n<p>              \u00d6z ad\u0131mdan \u015eirin xan\u0131ma onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n car\u00e7\u0131 v\u0259 yeni u\u011furlar arzulay\u0131ram.   <\/p>\n<p>                                           Noyabr-dekabr 2012.       <\/p>\n<p>                                                          Abdullov \u018fli. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u018fN ONU BEL\u018f TANIDIM M\u0259n s\u00f6z adam\u0131 deyil\u0259m v\u0259 bu vaxta q\u0259d\u0259r n\u0259 m\u0259tbuatda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f\u0259m, n\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyatda bir yaz\u0131m da&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-447","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-seirlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":448,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions\/448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shirinxanim-shadiman.net\/yenilikler\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}